Кекірек шіркін дікең қағады,
Күресуге дәрмен жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал кеудесіне сыймай, шамданып, өз күшіне сеніп керілген адамды әжуалайды. Тура мағынасында «кеудесі көтеріліп, дікең қағу» — астамсу, паңдану, тіксіну. Ал астарлы мағынасы — адам кейде ішінен ыза, менмендік, пафоспен керіліп тұрғанымен, іс жүзінде оған қарсы тұрар қайраты да, дәлелі де болмайды. Яғни бос кеуде көп, ал шынайы күш пен сабыр аз болуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кекірек» — кеуде, жүрек тұсы; ол адамның ішкі күйін бейнелейді. «Дікең қағу» — шекісу, шірену, өзімсіну әрекетін білдіреді. Ал «күресуге дәрмен жоқ» деген жол сол паңдықтың жалған екенін ашып көрсетеді: сырттай айбатты көрінгенмен, шын күреске жарамайды. Образ арқылы халық кісінің мінезін бірден танытады.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді өз пікірін дөрекі, өркөкірек түрде тықпалайтын, бірақ нақты уәжі жоқ адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкер бәрін менсінбей сөйлеп, кейін тапсырманы орындай алмай қалса, «кекірек шіркін дікең қағады, күресуге дәрмен жоқ» деп сипаттауға болады.
Kúresýge dármen joq.