Керең адамның аузына қарар,
Соқыр адамның дауысын тыңдар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның бір нәрсені толық білмей, теріс жолмен қорытынды жасауын әжуа етеді. Тура мағынасында керең адамның аузына қарап, соқыр адамның дауысын тыңдау мүмкін емес. Астарлы мағынасында кейбір адамдар істің өзіне емес, сыртқы белгісіне ғана қарап, шындықты дұрыс түсінбей жатады. Яғни орынсыз, қисынсыз әрекет пен ойдың пайдасыз екенін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «керең» мен «соқыр» — кемістігі бар адамды кемсіту үшін емес, ойдың теріс, қисынсыз бағытын көрсету үшін алынған бейнелі сөздер. «Аузына қарау» — естімейтін адамнан жауап күтудің орынсыздығын, ал «дауысын тыңдау» — көрмейтін адамнан белгі іздеудің бекерлігін білдіреді. Бұл образдар арқылы халық ақылға сыймайтын істі әшкерелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ақпаратты тексермей, біреудің сыртқы сөзіне не желідегі үстірт пікірге ергенде қолданылады. Мысалы, адам тек тақырыпқа қарап, мақаланы толық оқымай жатып, жалған қорытынды шығарып қояды. Сондайда «алдымен мәніне үңіл» деген ескерту ретінде осы мақал айтылады.
Soqyr adamnyń daýysyn tyńdar.