Кімді қор тұтсаң, соны зор тұтарсың.

Негізгі мағынасы

Мақалдың тура мағынасы: кімді қор санасаң, кейін соны зор санауға, яғни соған мұқтаж болып, алдында бас июге тура келеді. Астарлы мағынасы — ешкімді менсінбеуге, төмен санауға болмайды, өйткені өмір құбылмалы: бүгін елеусіз көрінген адам ертең сенен жоғары тұруы не саған ең керек кісі болып шығуы мүмкін. Мақал тәкаппарлықтан сақтандырады және әр адамға құрметпен қарауға үйретеді. Адамның бағасын асығыс бермеу — ақылдылықтың белгісі.

Образдар мен теңеулер

«Қор» — қадірсіз, төмен, елеусіз; «зор» — ұлы, қадірлі, қажетті. Ұйқасқан осы екі сөз бір адамға деген көзқарастың уақыт өте қалай төңкерілетінін көрсетеді. Мақалда бағалаушы да, бағаланушы да сол адамдар — тек өмір жағдайы өзгереді. Осылайша халық менсінбеудің ертең өз басыңа қайтып оралатынын бейнелеген.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бүгін бұл мақал жұмыста, оқуда, көршілер арасында жиі расталады. Мысалы, кеңседегі жас практиканттың сөзін ешкім елемейді, ал бірнеше жылдан кейін сол жігіт басшы болып, бұрынғы әріптестері оның алдына өтінішпен келеді. Немесе қарапайым шебер деп менсінбеген адамыңыз ертең үйіңіздегі ақауды жалғыз өзі ғана жөндей алатын болып шығады.