Керең кемітсе де, семіртсе де күледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сыртқы сөзіне, мінезіне, не үшін айтылғанына қарамай, өз жолынан айнымайтын, кейде немқұрайлы көрінетін жайын меңзейді. Тура мағынасында керең адам біреудің кемітуіне де, мақтауына да мән бермей, бәрібір күліп тұра береді. Астарлы мағынасында: кейбір жан басқаның сөзіне қатты берілмейді, өйткені естімейді, түсінбейді немесе өз ішкі әлемімен ғана өмір сүреді. Сондай-ақ бұл сөзді «сөзің өтпейтін адамға артық әуреленбе» деген мысқыл ретінде де ұғынуға болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «керең» — тек естімейтін адам емес, айтылған сөздің қадірін білмейтін, сыртқы ықпалға ермейтін бейне. «Кемітсе де, семіртсе де» деген тіркес біреудің жаман сөзi де, жақсы сөзі де кереңге бірдей әсер етпейтінін көрсетеді. «Күледі» сөзі — немқұрайлықты, аңғалдықты немесе ішкі күйдің өзгермейтінін бейнелейді. Яғни образ арқылы сөздің күші тек оны еститін, түсінетін адамға ғана өтетінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кейде біреудің сын-мақтауына селт етпейтін адамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыста бір әріптесіңіз ескертуді де, мақтауды да елемей, өз дегенінен қайтпаса, «Керең кемітсе де, семіртсе де күледі» деп мысқылдауға болады. Бірақ оны айтқанда адамды кемсіту емес, орынсыз қырсықтықты астарлап көрсету қажет.