Қолы ұзын сүйгенін алар,
Қолы қысқа тигенін алар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің қолы ұзын болса, яғни қолы жетсе, қалағанын алып алады; ал қолы қысқа болса, қолы жеткен нәрсені ғана алады. Астарлы мағынасы: мүмкіндік пен жағдайы жақсы адам мақсатына оңай жетеді, ал мүмкіндігі шектеулі адам барымен қанағат етіп, қолындағысына сүйенеді. Мұнда өмірде тек ниет емес, жағдай, дәулет, ықпал да әсер ететіні айтылған.
Образдар мен теңеулер
«Қолы ұзын» дегені — тікелей ұзын қол емес, кең мүмкіндігі, қаржысы, беделі немесе тірегі бар адам. Ал «қолы қысқа» — шамасы шектеулі, әл-ауқаты төмен, таңдау мүмкіндігі аз жан. «Сүйгенін алар», «тигенін алар» деген тіркестер адамның қалауы мен қолы жететін нәрсенің ара-жігін көрсетеді. Яғни әркім өз деңгейіне қарай әрекет етеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақалды табысы мол адам мен қарапайым адамның мүмкіндігін салыстырғанда қолданады. Мысалы, қымбат телефон алуға біреудің қалтасы көтерсе, енді біреу арзандау үлгісін алады. Сонда «қолы ұзын сүйгенін алар, қолы қысқа тигенін алар» деп, өмірдегі теңсіз мүмкіндік пен қанағатты меңзейді.
Qoly qysqa tıgenin alar.