Қыс киімін жаз киіп,
Жарлы қайдан байысын.
Жазы-қысы жұмыс қып,
Мая қайдан қайысын?
«Қыс киімін жаз киіп, Жарлы қайдан байысын. Жазы-қысы жұмыс …» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қысқа арналған киімді жазда киіп, орынсыз ысырап жасаса, кедейдің дәулеті артпайды. Астарлы мағынасы — еңбек етпей, үнемдемей, ретсіз шығынданған адам байи алмайды. Байлық пен береке тек маусымға сай әрекет етіп, табанды еңбек еткенде келеді.
Образдар мен теңеулер
«Қыс киімін жаз кию» — шаруаны орынсыз, ретсіз істеу, барды қадірлемеу дегенді білдіреді. «Жарлы» сөзі — жоқшылықтағы адам, ал «байысын» — дәулет жинасын деген ой. «Жазы-қысы жұмыс қып» тіркесі еңбектің үздіксіз болуы керек екенін көрсетеді. Ал «Мая қайдан қайысын» дегені — еңбек пен ұқыптылық болмаса, жиналған қор да, береке де көбеймейді деген бейнелі түйін.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал қазір де өзекті: кірісіңді дұрыс жоспарламасаң, артық шығыннан құтылу қиын. Мысалы, айлығын алған адам бәрін бірден сән-салтанатқа жұмсап тастаса, ай соңында қиналады. Ал ақшасын бөліп, қажетіне жаратып, үнемдеп жүрсе, тұрмысы түзеледі.
Мақалдағы сөздер
жарлы — Кедей, жоқ-жітік; малы, дүние-мүлкі аз, тұрмысы төмен (адам).
Jarly qaıdan baıysyn.
Jazy-qysy jumys qyp,
Maıa qaıdan qaıysyn?