Мақтамақшы болсаң, сақиды мақта.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал біреуді асыра мақтау қажет болса, оның шын жомарттығын, қолы ашықтығын мадақта деген ойды білдіреді. «Сақи» — беруге, көмектесуге, елге пайда тигізуге дайын адам. Яғни адамды сыртқы сөзіне емес, шын мінезі мен ісіне қарап бағалау керек. Астары — мақтаудың да өлшемі бар: жалған қошемет емес, нақты жақсы қасиетті атау дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мақтамақшы болсаң» тіркесі — біреуді көтермелеп, ел алдында дәріптеу ниетін аңғартады. Ал «сақи» образы — кең пейіл, жомарт, мұқтажға қол ұшын беретін адам бейнесі. Халық жомарттықты ең жоғары адамдық қасиеттердің бірі санаған. Сондықтан бұл жерде мақтау шын қадірді көрсететін сөзге айналады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды орынсыз мадақтаудан сақтандырып, оның пайдалы ісін айтуға үндейді. Мысалы, біреуді «ақылды» деп құр сөзбен көтермелеудің орнына, оның қиын сәтте достарына көмектескенін, қайырымдылық жасағанын айту орынды. Сонда мақтау да шынайы, әсерлі болады.