Қыста қарызға қар бермейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қыста қарызға қар бермейді» деген мақалдың тура мағынасы — қыстың өзінде қар көп болғанымен, оны ешкім біреуге қарызға бере алмайды. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз мезгілі, өз орны, өз өлшемі бар; адам қажет емес, орынсыз тілекпен біреуден сұрай бермеуі керек. Кейде қолда бар нәрсе де дәл керекті сәтте өзгеге берілмейді, өйткені ол өз иесіне керек болуы мүмкін. Бұл мақал шама білуге, орынсыз талап қоймауға, біреудің мүмкіндігін ескеруге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қыс» — таршылықты, қатаң жағдайды; «қар» — көп көрінгенмен, ұстатпайтын, уақытша нәрсені білдіреді. Қарды қарызға беру мүмкін еместігі арқылы халық өмірде бәрі бірдей бөліне бермейтінін, кей тірліктің қағаздағыдай оңай шешілмейтінін меңзейді. Яғни бұл жерде табиғат көрінісі арқылы адам мінезі мен тұрмыстың заңдылығы ашылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды ресурсы шектеулі, қолы қысқа кезде орынсыз талап қоймау керегін айтқанда қолдануға болады. Мысалы, біреу дәл қиын кезеңде досынан қымбат техникасын уақытша сұрай берсе, досы: «Қыста қарызға қар бермейді», — деп, өзінде артық жоқ екенін сыпайы түсіндіреді.