Адам туралы 4657
«Адам туралы» мақал-мәтелдері адам мінезі, ар-ұят, еңбек пен қарым-қатынас жайын түйіндейді.
4657
Мақал-мәтел
1.3M
Қаралым
274
Орташа
Сұрыптау:
Жақсыда кек жоқ,
Кектіде тек жоқ.
Кектіде тек жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсы адамның бойында кек сақтамайтынын, ал кекшіл адамның жүрегінде әділдік пен ізгілік...
Ақылды қасыңнан қорықпа,
Жарымес досыңнан қорық.
Жарымес досыңнан қорық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылды адам жақын болса да, одан сескенудің қажеті жоқ, ал жарымес, яғ...
Басқа пәле - тілден.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді орынсыз айту, ойланбай сөйлеу адамға көп зиян әкелетінін ескертеді. Тура мағынасынд...
Білек бір болса да, бармақ басқа.
**Негізгі мағынасы** Білек бір, яғни қолдың күші ортақ болғанымен, бармақтың әрқайсысы жеке-жеке қызмет атқарады. Мақалд...
Ақ пен қызыл арасында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында екі түстің, яғни ақ пен қызылдың арасын меңзегендей көрінеді. Астарлы ма...
Өзін жамандаған жатқа қор болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзі туралы жаман сөйлеп, өз қадірін өзі түсірмеуі керектігін білдіреді. Тура мағы...
Бейтаныс адам - бітеу жаңғақ.
**Негізгі мағынасы** «Бейтаныс адам - бітеу жаңғақ» деген мақал адамды сырттай көріп, ішкі сырын бірден білу қиын екені...
Үлкен десең, түйеге жүгін,
Сақалды десең, текеге жүгін.
Ақыл іздесең, адамға жүгін.
Сақалды десең, текеге жүгін.
Ақыл іздесең, адамға жүгін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының ең басты қасиеті – ақыл мен парасат екенін айтады. Түйе мен теке сыртқы кө...
Қысыр сөзде қырсық көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бос, мазмұнсыз, орынсыз сөздің пайдасынан зияны көп екенін білдіреді. Тура мағынасында «қ...
Бағы тайған адамды
түйе үстінен ит қабар.
түйе үстінен ит қабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бағы қайтқан, жолы болмай жүрген адамды тіпті түйе үстінде отырса да...
Есектің күші адал да, еті арам.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — есек еңбекке жегілетін, жүк таситын хайуан; оның күші бар, бірақ еті ж...
Батыр - айғақ, палуан - куә.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: батыр да, палуан да өз күшін сөзбен емес, ісімен дәлелдейді. Астарлы ма...
Көз көрсе жүз ұялады.
**Негізгі мағынасы** Көз көрсе, жүз ұялады деген мақал адамның бетпе-бет келгенде жауапкершілігі артып, ар-ұяты оянатыны...
Баланың жақсысы - сүйініш,
жаманы - күйініш.
жаманы - күйініш.
**Негізгі мағынасы** Баланың жақсысы ата-анаға қуаныш, үміт, мақтаныш әкеледі. Ал тәрбиесіз, тыңдамайтын, теріс мінезді...
Бастығың болса білімсіз,
Тындырар ісің тиімсіз.
Тындырар ісің тиімсіз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: егер басшыңның өзі білімсіз болса, істің нәтижесі де дұрыс шықпайды. А...
Ең көп оқылған
Өсер елдің баласы,
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
Бірін-бірі батыр дейді.
Өшер елдің баласы,
Бірін-бірі қатын дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің болашағы жас ұрпақтың сөзінен, ойынан, бір-біріне берген бағасынан білінеді дегенді...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Кедейдің кербезінен сақтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай сәнді, паң көрінген кедейден сақ бол дегенді білдіреді. Мұндағы тура мағынасы — к...
Болар бала - боғынан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бала өсе келе өз мінезін, қабілетін ерте байқатады деген ой. Астарлы м...
«Адам туралы» мақал-мәтелдер адам болмысының өзегін — мінез-құлық, ар-намыс, ниет, тәрбие және кісілік қасиеттерді қысқа да нұсқа жеткізеді. Бұл топтағы нақылдар жақсылық пен жамандықты айырып, қоғамдағы сыйластық, әділдік, адалдық сияқты құндылықтарды дәріптейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.
Мұндай мақалдар күнделікті өмірде кеңес, тәлім, ескерту ретінде қолданылады: сөздің парқын білу, үлкенді құрметтеу, достық пен татулықты сақтау, жауапкершілікті сезіну секілді ұстанымдарды бекітеді. «Адам туралы» даналық сөздер арқылы халық тәжірибесі мен өмірлік қағидасы ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, адамгершілікке тәрбиелейді.