Адам туралы — 79-бет 4641
Сұрыптау:
Құнтсыз жігіт ат мінсе,
Көсеуменен сабалар.
Құнтты жігіт ат мінсе,
Ат аяғын тағалар.
Көсеуменен сабалар.
Құнтты жігіт ат мінсе,
Ат аяғын тағалар.
Негізгі мағынасы Құнтсыз, ұқыпсыз жігіт ат мінсе, оны қамшымен емес, қолына іліккен көсеумен сабалайды: атты күтпейді…
Құнтсыз кісі көсеумен қамшылар.
Негізгі мағынасы Құнтсыз кісі өз ісіне ұқыпсыз, салақ болғандықтан, оны жөнге салу үшін мәжбүрлеу, қаталдау ескерту…
Құр алғыс азық болмайды.
Негізгі мағынасы Құр алғыс адамның қарнын тойдырмайды, яғни бос рақметтің өзі жеткіліксіз. Мақалдың тура мағынасы — тек…
Құр атқа мінгендей.
Негізгі мағынасы Құр атқа мінгендей деген тіркес бір іске дайындықсыз, мақсатсыз не пайдасыз араласуды білдіреді. Тура…
Құрбысының асқаны құдасынан білінер.
Негізгі мағынасы Құрбыларынан озған адамның артықшылығы оның құдасынан білінеді деген сөз: адамның өз қатарынан…
Күнде бір мақал
«Адам туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Құрғақ қасық ауыз жыртар.
Негізгі мағынасы Ішінде дәмі жоқ құрғақ қасықпен ауызды бос қарпыса, ерін мен таңдай жырылып, ауыратын болады. Мақал…
Құрғақ сөз бас ауыртар,
Құрғақ қасық ауыз жыртар.
Құрғақ қасық ауыз жыртар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бос, жел сөздің пайдасыз екенін айтады. Тура мағынасында, аузы құрғақ қасық ауызды…
Құрғақ сөз құлаққа жақпас.
Негізгі мағынасы Құрғақ сөз — іске айналмаған, дәлелі жоқ, уәдесі бос сөз. Мұндай сөз адамға әсер етпейді, сенім де…
Құрғақ талқан жегенді күлдірме,
Жайдақ нарға мінгенді желдірме.
Жайдақ нарға мінгенді желдірме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды мазақтамауға, біреудің халіне күліп қарамауға үйретеді. Тура мағынада, құрғақ талқан…
Құрдас тапқан құл азбас,
Жолдас тапқан ұл азбас.
Жолдас тапқан ұл азбас.
Негізгі мағынасы Құрдасы бар құл да азып-тозбайды, жолдасы бар ұл да жаман жолға түспейді. Мақал адамға сырлас, теңдес…
Құрмет етсең - құрмет көресің.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өзгені сыйлап, құрмет көрсетсе, өзі де сондай сый-құрметке ие…
Құрсағы жібіген ит жатпас.
Негізгі мағынасы Құрсағы жібіген ит жатпас деген мақал аш адамның тыныш отыра алмайтынын білдіреді. Тура мағынасында…
Құр судан май шықпайды,
Құр сөзден мән шықпайды.
Құр сөзден мән шықпайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бос нәрседен пайда жоқ екенін айтады. Құр су қанша құйылса да, одан май шықпайды; сол сияқты…
Құр сүйекті ит те қаузамайды.
Негізгі мағынасы Құр сүйекке иттің де жақындамай, оны кемірмейтіні сияқты, дәмі де, пайдасы да жоқ іске ешкім…
Құртақандай торғай да өз ұясын қорғайды
Негізгі мағынасы Торғай — ең кішкентай, әлсіз құстардың бірі, бірақ оның ұясына біреу жақындаса, ол шырылдап, қанатын…
Құрттаған қой құдық басында.
Негізгі мағынасы Жарасына шыбын жұмыртқа салып, құрт түскен қой отармен бірге алысқа жайылып кете алмайды: әлсіз…
Құс жаманы - саңғығыш,
Адам жаманы - қаңғығыш.
Адам жаманы - қаңғығыш.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінездің белгісін құс пен адамға салыстыра отырып түсіндіреді. Тура мағынада, саңғығыш…
Құс жаманы - сауысқан,
Ағаш жаманы - азған.
Ағаш жаманы - азған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі нәрсенің де ең нашар, қадірсіз түрін салыстырып айтып тұр. Тура мағынасында…
Құс жаманы - шажа, ілік жаманы - бажа.
Негізгі мағынасы Құстың ішінде шажа нашар саналады, туыс-жекжаттың ішінде бажа нашар деп айтылады. Шажа — тау басында…
Құс жеткен жеріне қонады.
Негізгі мағынасы «Құс жеткен жеріне қонады» деген мақалдың тура мағынасы — құс ұшып барып, шаршайтын немесе қауіпсіз…
Құс көк сеңгірге бір қонады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірінде биік мұрат пен үлкен мақсатқа жету әрдайым бола бермейтінін білдіреді. Құс…
Құс қанатымен, ер жолдасымен.
Негізгі мағынасы Құс қанатымен ұшады, ер жолдасымен күшті. Мақал адамның жолдасын құстың қанатына теңейді: қанатсыз құс…
Құс қанатымен ұшып, құйрығымен қонады.
Негізгі мағынасы Құс қанатының күшімен биікке көтеріледі, ал құйрығы оған қонғанда тепе-теңдік беріп, бағыттайды…
Құс қарайды құрымға,
Ит қарайды жұрымға.
Ит қарайды жұрымға.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құс ұя салатын, паналайтын құрым сияқты орынға қарайды, ал ит иесінің…
Құста сүт жоқ,
Жылқыда өт жоқ.
Жылқыда өт жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құста сүт болмайды, жылқыда өт болмайды. Астарлы мағынасы: әр нәрсенің өз…
Құс төресі - бидайық,
Ит төресі - құмайық.
Ит төресі - құмайық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әр істің, әр жаратылыстың өз ішіндегі таңдаулысы, ең жүйрігі, ең көрнектісі болатынын…
Құстың бәрі бұлбұл болмас,
Жылқының бәрі дүлдүл болмас.
Жылқының бәрі дүлдүл болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: барлық құс бірдей бұлбұл сияқты әсем үн шығара бермейді, барлық жылқы да…
Құстың қайдан екенін сұрама, сайрағанын сұра.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның шыққан тегіне, руына не қай жерден келгеніне көп үңілмей, оның ісіне, өнеріне…
Құтпан төбеттей әупілдеген.
Негізгі мағынасы «Құтпан төбеттей әупілдеген» деген тіркес көп айқайлап, даурығып сөйлейтін, бірақ ісі әлсіз не сөзі…
Құтырғаннан құтылған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам қатты ашуға, ессіздікке, ойсыз әрекетке салынудан аман қалғанын білдіреді. Тура…
Қыдыр дарымаған адам
есек базарында делдал да бола алмайды.
есек базарында делдал да бола алмайды.
Негізгі мағынасы Қыдыр дарымаған, яғни бағы мен ырысы жоқ адам есек базарында делдал болуға да жарамайды: ең жеңіл, ең…
Қыдырма, қыдырмаға сыдырма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды орынсыз қыдырудан, мақсатсыз жүріп-тұрудан сақтандырады. «Қыдырма» дегені — босқа…
Қыз - ауылдың көркі,
Құндыз болса, бөркі.
Құндыз болса, бөркі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың ауыл өміріндегі орны мен қадірін жоғары бағалайды. Тура мағынасында, ауылдың…
Қызба, қызуың басылғанда қызарарсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ашуға беріліп, асығыс сөйлеген не ойланбай істеген адам кейін сабасына түскенде ұялып…
Қыз бала өкпешіл болса,
Қалың малы көп болар.
Қалың малы көп болар.
Негізгі мағынасы Өкпешіл, намысшыл қызды көндіру оңай емес, сондықтан оның қалың малы көп болады. Ескі түсінікте қыздың…
Қызбен алыспа, қысырақпен жарыспа
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баламен орынсыз дауласпа, ал қысырақпен жарысқа түспе деген ойды білдіреді. Тура…
Қызға бергісіз қатын бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — кейбір әйелдер қыздай нәзік, көрікті, ибалы, ұқыпты болып келеді деген…
Қызғаншақтың іші тар,
Болмас онда ұят-ар.
Болмас онда ұят-ар.
Негізгі мағынасы Қызғаншақ адам өзгенің жетістігін көтере алмайды, сондықтан оның көңілі тарылып, ішкі дүниесі…
Қыздар, сәулем, толғанда жүріс түзер,
Жүріс түзеп жігітке көзін сүзер.
Жүріс түзеп жігітке көзін сүзер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың бойжетіп, көркі мен мінезі толысқан кезде өз жүріс-тұрысына, әдебіне мән бере…
Қызды ауыл көңілді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қыздары бар ауылдың тіршілігі қызық, думанды, шуақты болады деген ой…