Мал басынан байланады,
Адам тілінен байланады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Мақалдың тура мағынасы: малды байлап ұстамаса, ол еркін кетіп қалады. Астарлы мағынасы: адам да өз тілін, сөзін тыйып ұстамаса, өзіне де, өзгеге де зиян келтіреді. Яғни адамның қадірі, абыройы, тіпті тағдыры көбіне сөйлеген сөзіне байланысты. Ойланбай айтылған сөз ұрысқа, өкпе мен өкінішке, ал орнықты сөз сыйластыққа жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал басынан байланады» дегені — малдың бас жібі арқылы басқарылатынын көрсететін нақты тұрмыстық бейне. Ал «адам тілінен байланады» деген тіркес тілдің де адамды «байлап», әрекетін шектейтін күшке айналатынын меңзейді. Тіл — адамның ішкі мәдениетінің айнасы. Сондықтан бұл жерде тіл адамның өз-өзін тежейтін, не керісінше шырмап алатын құрал ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында өте өзекті. Мысалы, адам ашумен біреуге ауыр сөз жазса, ол сөз кейін үлкен дау тудыруы мүмкін. Сондықтан алдымен ойланып, содан кейін сөйлеу қажет. Бұл мақал сөздің салмағын сезінуге, әдеп сақтауға үйретеді.
Adam tilinen baılanady.