Маймылдың басы ойнауға жеткенмен,
Ойлауға жетпейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — маймыл ойынға епті, қимылға шапшаң, бірақ ой жүгіртіп, терең пайым жасауға қабілетсіз дегенге саяды. Астарлы мағынасы — сырт көзге жылдам, ұшқыр, көңілді көрінгенмен, ақылы мен парасаты жетілмеген адам бар екенін ескертеді. Яғни, тек қимыл-әрекетпен, шапшаңдықпен бағалану жеткіліксіз; адамның салмағы ойында, байыпта, дұрыс шешім қабылдай білуінде.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «маймыл» — еліктегіш, жеңіл қимылдайтын, бірақ терең ойға жоқ бейне. «Ойнауға жеткенмен» тіркесі оның сыртқы ептілігін, ал «ойлауға жетпейді» сөзі ақылдың, парасаттың кемшін екенін көрсетеді. Халық мұндай образ арқылы әрекет пен ақылды шатастырмауды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал тез шешім шығарып, бірақ салдарын ойламайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, біреу әлеуметтік желіде ойланбай пікір жазып, кейін өкініп қалса, оған осы мақал дәл келеді. Яғни, ұшқырлық пайдалы болғанмен, ақылмен өлшенбесе, зиянға айналады.
Oılaýǵa jetpeıdi.