«Мақтаған сиыр шелекке тышар.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
«Мақтаған сиыр шелекке тышар» деген мақал сырттай жақсы көрінгеннің бәрі бірдей пайдалы бола бермейтінін ескертеді. Тура мағынасында: сиырды орынсыз мақтасаң, ол шелекке де зиян келтіруі мүмкін. Астарлы мағынасы — адамды жөнсіз көтермелеу, шектен тыс мақтау кейде ыңғайсыздыққа, зиянға, тіпті ұят жағдайға әкеледі. Сондықтан сөзді өлшеп айту, артық мадақтан сақ болу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сиыр» — қарапайым, күнделікті тұрмысқа жақын бейне, ал «шелек» — үй ішіндегі пайдалы зат. Мақал осы екі қарапайым образ арқылы шектен шыққан мақтаудың салдарын көрсетеді. Яғни, мақтау әрдайым ізгілік емес, кейде адамды босаңсытып, бақылаудан шығарып, ісінің берекесін кетіруі мүмкін екенін меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жалған комплиментке, орынсыз көтермелеуге қатысты айтылады. Мысалы, біреудің әлсіз жұмысын тым асыра мақтай берсе, ол адам өзін жеткілікті деп ойлап, қателігін түземей қояды. Сол себепті шынайы баға берген дұрыс.