Мақтаншақтың өтірік айтқызады,
Өтірік көңіл қайтқызады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға мақтаншақтық пен жалған сөйлегеннің зиянын ескертеді. Мақтанған адам өз беделін көтеремін деп, кейде өтірік айтуға мәжбүр болады. Ал өтірік бір айтылса, ол сенімге сызат түсіріп, көңілді суытады, арадағы сыйластықты жоғалтады. Яғни артық мақтан да, жалған сөз де адамды ұятқа қалдырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «мақтаншақ» — өзін өзгеден жоғары көрсетуге тырысатын адам бейнесі. «Өтірік айтқызады» дегені — мақтанның түбі шындықты бұрмалауға апаратынын білдіреді. Ал «көңіл қайтқызады» тіркесі өтіріктің тек айтушыға емес, тыңдаушыға да ауыр тиетінін аңғартады: сенім азаяды, адамға деген ықылас сөніп қалады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал әлеуметтік желідегі жасанды мақтанға да қатысты. Біреу өзін ерекше етіп көрсету үшін жетістігін асырып айтып, кейін жалғаны әшкере болса, жұрттың сенімі жоғалады. Мысалы, жұмыста бір қызметкер білімі мен тәжірибесін өтірік айтып көрсетсе, алғашқыда назар аудартады, бірақ кейін сенімсіз болып қалады.
Ótirik kóńil qaıtqyzady.