Мақтанған мастан бетер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Мақтанған мастан бетер» деген мақал орынсыз кеуде соғу, асыра сөйлеу адамды абыройға жеткізбейтінін ескертеді. Мұндағы тура мағынада мақтанған кісі өзін өзгеден жоғары қойып, артық көрінеді; ал астарлы мағынада ондай мінез адамды менмендікке, тәкаппарлыққа, ақырында күлкіге қалуға әкеледі. Халық «шектен шыққан мақтан — ішкі әлсіздіктің белгісі» деген ойды білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «мақтанған» сөзі — өзін тым көтермелеу, ал «мастан» сөзі — есінен танғандай тыме-теңсіз, бақылаусыз күйді аңғартады. Яғни мақтаншақ адамның күйі мас адамдай: не айтып, не істеп тұрғанын толық сезбей, жөнсіз қимылға барады. Бұл образ арқылы халық тәкаппарлықтың адам мінезін бұзатынын өте ықшам, бірақ әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде өзін тым асыра дәріптейтін, бар жетістігін қайта-қайта көрсетіп, өзгелерді менсінбейтін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу аз ғана табысқа жетіп алып, басқаларды төмен санап сөйлесе, жұрт оған осы мақалмен жауап береді. Ол кісіні сабырға шақырып, шынайы кішіпейілдіктің қадірін еске салады.