Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
630.9K
Қаралым
286
Орташа
Сұрыптау:
Жақсы кісі
Ақылымен тәуір болады,
Мінезі қорғасындай ауыр болады,
Құлағы өсек естімес сауыр болады,
Кедейдің жалғыз керіндей,
Құйрығы шолақ, арқасы жауыр болады.
Ақылымен тәуір болады,
Мінезі қорғасындай ауыр болады,
Құлағы өсек естімес сауыр болады,
Кедейдің жалғыз керіндей,
Құйрығы шолақ, арқасы жауыр болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда жақсы адамның ең басты өлшемі — байлығы не сыртқы көрінісі емес, ақылы мен мінезі екені...
Көн құрысса, қалыбына барады,
Көпке түскен іс анығына барады.
Көпке түскен іс анығына барады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ескі, көн болған зат иіліп-бүксе де, қайтадан өз қалпына келе алады де...
Ақысын берсе, боқысын шығарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуге ақысы, еңбекақысы не тиісті ақысы берілсе, ол кісі тіпті көңілг...
Ақ жүрек адам азбас.
**Негізгі мағынасы** Ақ жүрек адам азбайды — яғни ниеті таза, пейілі дұрыс, ар-ұяты биік адам өмірдің ауыртпалығында да...
Жақсылыққа жақсылық -
Әр кісінің ісі дүр.
Жамандыққа жақсылық -
Ер кісінің ісі дүр.
Әр кісінің ісі дүр.
Жамандыққа жақсылық -
Ер кісінің ісі дүр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсылық жасаған адамға жақсылықпен жауап беру — көптің де қолынан келе...
Адам баласы ит жанды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының төзімді, шыдамды, қиындыққа көнбіс келетінін білдіреді. Тура мағынасында а...
Байдың асын байғүс қызғанады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дәулетті адамның ас-суын, дастарқанын кедей адамның қызғануы. Астарлы...
Батпан құйрық,
Жол үстінде не қылып жатқан құйрық.
Жол үстінде не қылып жатқан құйрық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай тым қолайлы, тәтті көрінген нәрсенің бәрі бірдей пайдалы еместігін ескертеді. «Ба...
Жақсының жауы көп,
Жаманның дауы көп.
Жаманның дауы көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жақсылық жолында жүрген, елге пайдасы тиетін адамның көреалмаушылығы бар ортада жиі сынға...
Адал дос жаныңды сақтайды,
Аяр дос малыңды сақтайды.
Аяр дос малыңды сақтайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шын дос пен екіжүзді, пайдакүнем адамды салыстырады. Адал дос сенің жан дүниеңді, абыройы...
Ашыққан ұры - ашынған долы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аш адамның не ашуға булыққан адамның мінезі өзгеріп, ақылдан гөрі ызаға еріп кететінін бі...
Құлға да бір билік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — құл деп танылған адамға да бір рет билік берілсе, ол өзін еркін сезіні...
Сөз салысқан - дауға ортақ,
Ат салысқан - жауға ортақ.
Ат салысқан - жауға ортақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір іске сөз қосып, айтысқа араласқан адам даудың ортасына түседі; ал а...
Көргенді кісі көргенін айтар,
Көргенсіз кісі бергенін айтар.
Көргенсіз кісі бергенін айтар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі тәрбиесі мен мінезін сөзінен тануға болатынын айтады. Көргенді, тәрбиелі кіс...
Қарыз, қарызды беру - парыз.
**Негізгі мағынасы** Қарыз алу оңай, бірақ оны уақытында қайтару – адамдық міндет. Мақалдың тура мағынасы: біреуден алға...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Жүзігің алтын болғанша,
Жүзің жарқын болсын.
Жүзің жарқын болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтын жүзік таққаннан гөрі, адамның жүзі ашық, нұрлы, көрікті болғаны...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.