Жақсылық , Жамандық туралы 2199
Жақсылық пен жамандық туралы мақал-мәтелдер өмірлік таңдау, мінез, адамгершілік пен жауапкершілікті ұқтырады.
2199
Мақал-мәтел
408.3K
Қаралым
185
Орташа
Сұрыптау:
Жаманға,
Күн де қараңғы,
Түн де қараңғы.
Күн де қараңғы,
Түн де қараңғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман адамның көңілі де, ниеті де тұнжыраңқы болатынын білдіреді. Тура мағынада күндіз де...
Пышағыңды мұқалтпа,
Не кеспесті біліпсің?
Сырын білмей сыр айтпа,
Не деспесті біліпсің?
Не кеспесті біліпсің?
Сырын білмей сыр айтпа,
Не деспесті біліпсің?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сөзге де, іске де абай болуға шақырады. Біріншісі — пышақты мұқалтпа дегені, өз құ...
Жақсылық қылсаң - өзіңе,
Жамандың қылсаң - өзіңе,
Аспанға қарап оқ атсаң,
Қайтып тиер өзіңе.
Жамандың қылсаң - өзіңе,
Аспанға қарап оқ атсаң,
Қайтып тиер өзіңе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасаған ісі, түбі, өзіне қайта оралатынын айтады. Жақсылық істесең, оның игілігін...
Жаманға жалынба, адамға табынба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жөнсіз қорланбауға, өз қадірін түсірмеуге үндейді. «Жаманға жалынба» дегені — ниет...
Аға - бор, іні - тас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ағалы-інілі қарым-қатынаста үлкеннің орны жұмсақ, мейірімді, кешірімді болатынын, ал інін...
Жақсы ас қалғанша,
Жаман қарын жарылсын.
Жаман қарын жарылсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы, дәмді ас артылып қалғанша, жаман тамақты шамадан тыс ішіп, қарын...
Өз басыңды дауға берсең де,
Жолдасыңды жауға берме.
Жолдасыңды жауға берме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ең қиын сәттің өзінде жолдасына опасыздық жасамауды үйретеді. Тура мағынада: өзіңе...
Берместің асы піспес,
Қазаны оттан түспес.
Қазаны оттан түспес.
**Негізгі мағынасы** Берместің асы піспес, қазаны оттан түспес деген мақал сараң, қолы ашық емес адамның ырысы да, берек...
Ескі киімді баптағаның -
Жаңа киімді сақтағаның.
Жаңа киімді сақтағаның.
**Негізгі мағынасы** Ескі киімді күтіп, жамап-жасқау арқылы ұқыптап ұстасаң, ол әлі де жарай береді. Ал жаңа киімді дұры...
Кекірек шіркін дікең қағады,
Күресуге дәрмен жоқ.
Күресуге дәрмен жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кеудесіне сыймай, шамданып, өз күшіне сеніп керілген адамды әжуалайды. Тура мағынасында «...
Қырсық қырық ағайынды.
**Негізгі мағынасы** Қырсық деген – бір жамандықтың артынан екінші жамандықтың еріп келуі, бір қиындықтың көбейіп, тізбе...
Бір жақсы қыз,
Екі жаман ұлға татиды.
Екі жаман ұлға татиды.
**Негізгі мағынасы** Бір жақсы қыздың орны екі жаман ұлдан да артық деген ой айтылады. Мұнда «жақсы қыз» — ақылды, ибалы...
Отты үрлеген жағады,
Шындықты іздеген табады.
Шындықты іздеген табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы қарапайым: отты үрлесең, ол лаулап жанады. Ал астарлы мағынасы — шындық...
Отыз күн оразаның бір айты бар,
Әр қылған жақсылықтын, бір қайты бар.
Әр қылған жақсылықтын, бір қайты бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — отыз күн ұсталған оразаның соңында бір айт мерекесі келетіні. Астарлы...
Аузына келгенді сөйлеу,
Ақымақтың ісі.
Алдына келгенді жеу,
Хайуанның ісі.
Ақымақтың ісі.
Алдына келгенді жеу,
Хайуанның ісі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойланып сөйлеуге, өзін ұстай білуге шақырады. «Аузына келгенді сөйлеу» — не болса...
Ең көп оқылған
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Ас біреудікі болғанмен қарын өзіңдікі,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су біреудің дастарқанынан, өзгенің қолынан келуі мүмкін, ал оны қор...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Бұл санаттағы мақал-мәтелдер жақсылық пен жамандықтың ара-жігін айқындап, адам баласын ізгілікке, адалдыққа және сабырға үндейді. Қазақ даналығы жақсылықтың қайтарымы болатынын, ал жамандықтың түбі өкінішке апаратынын қысқа да нұсқа тіркестермен жеткізеді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.
Жинақта достық, қиянат, кешірім, ниет, сөз бен іс бірлігі сияқты тақырыптар жиі кездеседі. Мұндай мақалдар күнделікті өмірде дұрыс шешім қабылдауға, жақсы мінез қалыптастыруға және жаман әдеттен сақтануға бағыт береді.