Қас екенін қабағынан таны,
Сараң екенін табағынан таны.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезін оның сыртқы қылығынан, ұстаған жүріс-тұрысынан тануға болатынын айтады. Жаман ниетті, іштар, қас адам көбіне қабағы қату, суық жүз, қатқыл мінез арқылы байқалады. Ал сараң адам дастарқан басында, яғни табақ тарту, ас беру, қонақ күту сияқты істерінде танылады. Тура мағынасында қабақ пен табақ айтылса, астарлы мағынасында адамның ішкі болмысы, пиғылы, жомарт не сараң екені меңзеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қабақ — адамның көңіл күйі мен ішкі ниетінің белгісі. Қабағы ашық емес, қабағы түйілген жанның пейілі де тар болуы мүмкін деген ой бар. Табақ — қазақ тұрмысындағы ас-дәстүрдің символы. Табақтан сараңдық танылуы дастарқанға жомарттықпен қарамайтын, елмен бөлісе білмейтін адамды білдіреді. Яғни мақал сыртқы қимыл арқылы мінезді танудың халықтық тәсілін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де адаммен араласқанда оның сөзінен ғана емес, әрекетінен де тану керек екенін ескертеді. Мысалы, біреу үнемі өзін жақсы көрсетіп сөйлегенімен, ортақ іске келгенде көмектеспесе немесе дастарқанда тарылып отырса, оның пейілі байқалады. Сондықтан бұл нақыл адамды сыртқы жылтырлыққа емес, ісіне қарап бағалауға үндейді.
Sarań ekenin tabaǵynan tany.