Қасқыр мен ұры - мінездес,
Екеуі де түнді аңдиды.
Бұлбұл мен гүл - мінездес,
Екеуі де күнді аңдиды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі түрлі құбылысты салыстыру арқылы мінез ұқсастығын көрсетеді. Қасқыр мен ұры түнді аңдуы — олардың жасырын, бұзақы, қараңғыда әрекет ететін табиғатын білдіреді. Ал бұлбұл мен гүлдің күнді аңдуы — жарыққа, сұлулыққа, тіршілікке ұмтылатын жақсы қасиеттердің белгісі. Астарлы мағынасы: әр болмыс өзіне жақын ортаға тартылады, жаман адам жамандыққа, жақсы адам жақсылыққа бейім болады.
Образдар мен теңеулер
Қасқыр — қаталдық, жыртқыштық, қауіптілік бейнесі. Ұры — арамдық пен жасырын істің символы. Түн — бұлардың ісіне лайық жасырын уақыт, ал күн — ашықтық пен тазалықтың белгісі. Бұлбұл — әсем үн, нәзіктік, өмір сүйгіштік нышаны. Гүл — көркемдік пен пәктіктің бейнесі. Күн — сол жақсы қасиеттердің өсіп-өнуіне қолайлы жарық әлемді меңзейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамды ортасын дұрыс таңдауға шақырады. Жаман ниетті адамдармен араласса, адам да соған ұқсап кетуі мүмкін; ал ізгі, еңбекқор, таза ниетті жандармен жүрсе, мінезі де түзеледі. Мысалы, мектепте бір оқушы тәртіпсіз топқа ерсе, сабақтан қалады, ал еңбекқор достармен араласса, өзі де жақсы оқуға талпынады.
Ekeýi de túndi ańdıdy.
Bulbul men gúl - minezdes,
Ekeýi de kúndi ańdıdy.