Қасқадан төбел туады,
Қотырдан қыршаңқы туады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның не нәрседен тараса да, соған ұқсас қасиет алып шығатынын меңзейді. Тура мағынасында қасқадан – төбел, қотырдан – қыршаңқы туады деп, сыртқы белгісі бөлек болғанымен, түбі бір құбылыс бірінен бірі жалғасатынын айтады. Астарлы мағынасы — жаман ортадан, нашар әдеттен немесе мінезі кем адамнан жақсы нәтиже күту қиын. Яғни адамның тәрбиесі, ортасы, шыққан тегінің әсері үлкен.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қасқа, төбел, қотыр, қыршаңқы — малдың сыртқы кемшілік-белгілері арқылы берілген бейнелі сөздер. Халық малдың түр-түсін, жарасын жақсы білгендіктен, сол арқылы адам мінезін астарлап жеткізген. Қасқа мен қотырдың өзіне тән кемшілігі қалай байқалса, адамдағы мінез де жасырын қалмайды деген ой бар. Бұл теңеулер тәрбиенің, тектің және ортаның ықпалын өткір көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне отбасы тәрбиесі, орта әсері немесе мінез қалыптасуы туралы айтылады. Мысалы, бала күнде дөрекі сөз естіп, тәртіпсіз ортада өссе, кейін сол әдеттері бойында сақталып қалуы мүмкін. Сондықтан ата-ана да, қоғам да жақсы үлгі көрсетуі керек.
Qotyrdan qyrshańqy týady.