Қасқыр ішігі бар кісі,
Жолдасының тоңғанын білмес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қасқырдың ішігі киілген адам өз тоңуын сезбегендей, жолдасының тоңғанын да байқамайды. Астарлы мағынасы — өз қамын ғана ойлаған, тоя-тамақ, жылы киім, молшылық ішінде жүрген адам өзгенің мұңын түсіне бермейді. Яғни адамда жанашырлық, ортақ сезім болмаса, ол қасындағы кісінің жағдайына бейжай қарайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қасқыр ішігі» — қымбат, жылы, тоңдырмайтын киімнің бейнесі. Ол адамның жеке басының жайлы өмірін, тоқшылық күйін білдіреді. Ал «жолдасының тоңғанын білмес» дегені — өзгенің қиыншылығын сезінбейтін салқын мінезді көрсетеді. Қасқыр бейнесі халық танымында кейде жыртқыштықты, өзімшілдікті де аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыста жалақысы жақсы, жағдайы түзулі қызметкер ауыр жүктемеде жүрген әріптесінің шаршауын байқамай, көмектеспей кетуі мүмкін. Мұндайда мақал адамды тек өз басының қамымен шектелмей, айналасындағы жанға жанашыр болуға шақырады.
Joldasynyń tońǵanyn bilmes.