Қаталдық қартайтады,
Күлкі көркейтеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезінің бет-бейнесі туралы айтады. Тура мағынада қатал, суық, ашулы адамның жүзі де, көңілі де жүдеп, тез қартая түсетіндей көрінеді; ал үнемі күліп, жайдары жүрген адам ажарланып, жас көрінеді. Астарлы мағынасы — қаталдық адамды ішкі жағынан да, сыртқы жағынан да қажытады, ал жылы шырай, көңілділік пен мейірім адамды көрікті, тартымды етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «қаталдық» пен «күлкі» қарама-қарсы екі образ ретінде берілген. Қаталдық — жүректің қатуы, ашу мен салқындықтың белгісі; ол адамның бетіне әжім түсіріп, жанын ауырлатады деген ұғымды білдіреді. Ал күлкі — қуаныш, мейірім, өмірге құштарлықтың символы. «Көркейтеді» сөзі күлкінің адамды тек әдемі қылып қоймай, айналасына да жылулық сыйлайтынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамдармен қарым-қатынаста жұмсақ, ашық және ізетті болудың маңызын еске салады. Қазір жұмыс орнында үнемі ашулы сөйлейтін басшы ұжымды қажытады, ал күлімдеп, сабырмен сөйлесетін басшының беделі де жоғары болады. Мысалы, мұғалім оқушыға қатты зекудің орнына жылы сөз айтып, қолдау көрсетсе, бала да ашылып, сабаққа ынтасы артады.
Kúlki kórkeıtedi.