Тіл, сөз туралы — 12-бет 654
Сұрыптау:
Өтірікші мен өсекші егіз.
Негізгі мағынасы «Өтірікші мен өсекші егіз» деген мақал өтірік айту мен өсек тарату бір-біріне өте жақын, тіпті егіздей…
Өтірікшінің куәсі қасында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өтірік айтатын адамның сөзіне толық сенуге болмайтынын білдіреді. Өтірікші өз өтірігін…
Өтірікшінің сөзіне нанба, қисынына нан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өтірік айтатын адамның сөзіне сенбе, оның айтқан уәжіне де алданып қалма дегенді білдіреді…
Өтірікшінің шын сөзі зая кетеді.
Негізгі мағынасы Өтірік айтып үйренген адамның бір рет айтқан шын сөзіне де жұрт сенбей қалады. Яғни жалған сөз көп…
Өтірікші өз сөзіне сенбейді.
Негізгі мағынасы Өтірік айтқан адам бір рет алдаса, кейін өз сөзіне де күмәнмен қарайды. Себебі өтіріктің ізі тез…
Күнде бір мақал
«Тіл, сөз туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Өтірікші өлген кісіні куә етеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өтірікке үйренген адамның шындықты бұрмалауға дейін баратынын білдіреді. Тура мағынасында…
Өтірікші түске дейін өзіне де сенбейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өтірік айтудың адам беделін түсіретінін білдіреді. Өтірікке әбден үйренген адам өз сөзінің…
Өткен күн оралмас,
Кұнды сөз жоғалмас.
Кұнды сөз жоғалмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өткен уақыттың қайта келмейтінін, сондықтан әр күннің қадірін білу керек екенін аңғартады…
Өткір пышақ жанға керек, қынға қас,
Өткір сөз дауға керек, жанға қас.
Өткір сөз дауға керек, жанға қас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, өткір пышақ кәдеге жарайды, бірақ қынға салуға қолайсыз; ал өткір…
Өткір пышақ қынға қас,
Өтірік сөз жанға қас.
Өтірік сөз жанға қас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал шындық пен өтіріктің ара жігін ашып тұр. Өткір пышақ қынға симай, сыртқа шығып тұрса, қалай…
Өткір тіл - дарын,
Ұзын тіл - жауың.
Ұзын тіл - жауың.
Негізгі мағынасы Өткір тіл дегені — ойды дәл, қысқа, орнықты айтып, сөзді орнымен қолдану. Мұндай сөз адамға пайда…
Пайдасыз сөзге елікпе,
Пайдалы сөзден зерікпе.
Пайдалы сөзден зерікпе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сөздің салмағын ажырата білуге шақырады. Тура мағынасында, пайдасыз, бос сөзге ерме…
Патшаң соқыр болса, көзіңді қысып сөйле.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көзі нашар адамға тура қарамай, ымдап, абайлап сөйлеу. Астарлы мағынасы…
Пілден тіл күшті.
Негізгі мағынасы Пілден тіл күшті деген мақал сөздің қуаты кейде ең зор күштен де басым болатынын білдіреді. Тура…
Піл көтермегенді тіл көтереді.
Негізгі мағынасы Піл көтермегенді тіл көтереді деген мақал сөздің құдіретін көрсетеді. Тура мағынасында пілдей ауыр…
Пұшыққа айна ұсынсаң, ашуландырасың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы кемшілігі бар, бірақ онысын көтере алмайтын адамға кемшілігін бетке баспа дегенді…
Пышағыңды қайрап жүр,
Не соярыңды білмесең.
Жауабынды сайлап жүр,
Не сұрап, не айтарыңды білмесең.
Не соярыңды білмесең.
Жауабынды сайлап жүр,
Не сұрап, не айтарыңды білмесең.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға алдын ала ойлануды, істің де, сөздің де жөнін білуге шақырады. Тура мағынада пышақты…
Пышағыңды мұқалтпа,
Не кеспесті біліпсің?
Сырын білмей сыр айтпа,
Не деспесті біліпсің?
Не кеспесті біліпсің?
Сырын білмей сыр айтпа,
Не деспесті біліпсің?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сөзге де, іске де абай болуға шақырады. Біріншісі — пышақты мұқалтпа дегені, өз…
Пышағыңды өткір қайра,
Не кесеріңді білмесең.
Көрінгенге сырыңды айтпа,
Не десеріңді білмесең.
Не кесеріңді білмесең.
Көрінгенге сырыңды айтпа,
Не десеріңді білмесең.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға әр істің алдын ойлап, сөз бен әрекетке жауапкершілікпен қарауды ескертеді. Пышақты…
Пышақтың өткірі, сөздің қысқасы жақсы.
Негізгі мағынасы Пышақтың өткірі қандай іске де ыңғайлы болса, сөздің қысқасы да сондай пайдалы. Бұл мақал артық…
Салымды ауыз сақтағанды жейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аузына ие болып, орынсыз сөйлемей, сабыр сақтаған адам түбінде пайда…
Санаулы сөз салмақты.
Негізгі мағынасы Санаулы, ойланылып айтылған сөздің жөні бөлек, салмағы болады. Адам көп сөйлей бермей, аз да болса…
Саңырау бас десе, құлақ дейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өз жағдайын, не басқаның айтқанын дұрыс түсінбей, орынсыз жауап қайтаруын әжуалайды…
Саңырауға сәлем берсең,
«Атаңның басы», -дейді.
«Атаңның басы», -дейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: саңырау адам сәлемді естімегендіктен, жауап орнына өз ойына келгенді…
Саралап тарап сақалды,
Көрілер айтар мақалды.
Көрілер айтар мақалды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзді жай айта салмай, ой елегінен өткізіп, сұрыптап сөйлеу керегін білдіреді. «Саралап…
Сауатсыздың сөзіне сүрініп құларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сауаты жоқ, ойы үстірт адамның сөзіне сеніп қалу адамды қателікке, зиянға ұрындыратынын…
Сауатсыз молданың сәлдесі үлкен.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай беделді, айбынды көрінген адамның іші бос, білімі таяз болуы мүмкін екенін…
Саудагерде иман жоқ, арын сатады,
Өтірікшіде иман жоқ, жанын сатады.
Өтірікшіде иман жоқ, жанын сатады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам иманы мен ар-ұяты жоқ болса, оның өз пайдасы үшін кез келген нәрседен тайынатынын…
Саудада достың жоқ,
Сәлемде борыштық жоқ.
Сәлемде борыштық жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сауда-саттықта адам мен адам арасындағы қатынас ең алдымен пайда мен есепке құрылатынын…
Сәлеміне қарай жауабы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның берген сәлемі мен ниетіне қарай жауап қайтару керек екенін білдіреді. Тура…
Сәлемнің де сәті бар.
Негізгі мағынасы «Сәлемнің де сәті бар» деген мақал амандасудың да өз орны, уақыты, реті болатынын білдіреді. Яғни…
Сәлемсіз кісі жоқ.
Негізгі мағынасы «Сәлемсіз кісі жоқ» деген мақалдың тура мағынасы — әр адам біреумен кездескенде амандасады, сәлем беру…
Сәлем - сөздің анасы.
Негізгі мағынасы «Сәлем - сөздің анасы» деген мақал амандасудың адам араласындағы ең алғашқы әрі ең маңызды қадам…
Сегіз тұтам сар садақ,
Секірген аңды сұлатар.
Сегіз қырлы өткір сөз,
Ақырған ерді құлатар.
Секірген аңды сұлатар.
Сегіз қырлы өткір сөз,
Ақырған ерді құлатар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің де, істің де қуаты мықты болатынын меңзейді. Тура мағынасында «сегіз тұтам сар садақ»…
Сенімен қосыла жамандасқан
Сені сыртыңнан да жамандайды.
Сені сыртыңнан да жамандайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қасыңдағы адам сенімен бірге біреуді жамандап, ғайбат айтса, ол сенің…
«Сіз», «біз» деген ауызға
«мен», «мен» деген түспесін.
«мен», «мен» деген түспесін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамдарды кішіпейіл, сыйлы, бір-біріне құрметпен қарауға шақырады. «Сіз», «біз» деген сөздер…
"Сіз", "біз' деген жылы сөз, ағайынға жарасар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адаммен қарым-қатынаста ізетті, сыпайы сөйлеудің маңызын білдіреді. «Сіз», «біз» деген…
<<Сіз, біз» деген - сөздің желімі,
Өтірік - шындықтың келіні.
Өтірік - шындықтың келіні.
Негізгі мағынасы «Сіз, біз» деп сөйлеу — адамдар арасындағы сыйластықты, ілтипатты ұстайтын әдепті сөз. Ал «сөздің…
«Сіз» деген - әдеп,
«Біз» деген - көмек.
«Біз» деген - көмек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның тілінде, қарым-қатынасында сыпайылық пен сыйластықтың маңызын айтады. «Сіз» деп…
«Сіз» дегеннен не кетеді,
«Сен» дегеннен не бітеді?
«Сен» дегеннен не бітеді?
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамдардың бір-біріне сыпайы, құрметпен сөйлеуін үйретеді. «Сіз» деп айту — кішіпейілділік…