Жақсымен жолдас болсаң,
Алуа мен шекер.
Жаманмен жолдас болсаң,
Абыройыңа түкірер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жақсының қасында жүрсең, оның жақсы мінезі, тәрбиесі, ықпалы саған да жұғады дегенді білдіреді. Ал жаман адаммен аралассаң, оның теріс қылығы сенің де абыройыңа, беделіңе нұқсан келтіреді. Яғни адам кіммен дос болса, соның әсерін көреді. Мақалдың тура мағынасы — жолдастың адамға ықпалы; астарлы мағынасы — орта таңдаудың өмірдегі шешуші рөлі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алуа мен шекер» — жақсының сөзі де, мінезі де тәтті, жағымды, жанға жайлы екенін бейнелейді. Ол адаммен араласу жүрекке жылу, өмірге береке әкеледі. Ал «абыройыңа түкірер» деген тіркес жаман ортаның адамды төмендетіп, қадір-қасиетін түсіретінін қатқыл әрі әсерлі түрде көрсетеді. «Түкіру» — құрметсіздік пен қорлықтың образды белгісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өте өзекті. Мысалы, жақсы оқитын, еңбекқор, тәртіпті достармен араласқан жасөспірім сабаққа ынталы болып, жаман әдеттен аулақ жүреді. Керісінше, бос сөзге, еріншектікке, тәртіпсіздікке үйір орта адамды да сол жолға итермелеуі мүмкін. Сондықтан досты таңдауда ойлы болу керек.
Alýa men sheker.
Jamanmen joldas bolsań,
Abyroıyńa túkirer.