Түйеге мінген қазақ
Төрт ауыз өлең біледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қазақ халқының сөзге жүйріктігін, өлең мен жырға жақындығын көрсетеді. Тура мағынасында: түйеге мінген адамның жол үстінде көңіл көтеру үшін төрт ауыз өлең айтатыны меңзеледі. Астарлы мағынасы: қазақтың қай жерде де өнерін, шешендігін, суырыпсалма қабілетін бірге алып жүретіні, қарапайым тірліктің өзінде де сөз құдіретін бағалайтыны айтылады.
Образдар мен теңеулер
«Түйеге мінген» деген образ көшпелі өмірді, ұзақ жолды, жолаушылықты білдіреді. Ал «төрт ауыз өлең» — көп емес, бірақ шұрайлы, ықшам сөздің белгісі. Мұнда түйе тек көлік емес, дала тіршілігінің нышаны ретінде берілген. Өлең — қазақтың жан серігі, көңілдің азығы, ойды көркем жеткізудің құралы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам бойындағы шығармашылық қабілет пен сөзге ептілікті айту үшін қолданылады. Мысалы, біреу тойда не отырыста суырып салып ән айтып, қысқа өлең шығарып жіберсе, оны осы мақалмен сипаттауға болады. Яғни, қазақ баласы қандай ортада жүрсе де, өнерін жоғалтпайды деген ой беріледі.
Tórt aýyz óleń biledi.