Көп сөз есекке жүк.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көп сөз есекке жүк деген мақал артық, орынсыз сөйлеудің пайдасыз екенін білдіреді. Тура мағынасында, көп жүк артылған есек қиналатыны сияқты, адам да шектен тыс сөйлесе, өзіне де, тыңдаушыға да салмақ түсіреді. Астарлы мағынасы — сөзді көбейтпей, ойды қысқа, нақты, орнымен айту керек. Бұл жерде мақал адамды ойланбай көпірмеуге, бос сөзден сақ болуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «есек» — ауыр жүк көтеріп жүретін, төзімімен танылған қарапайым бейне. Ал «жүк» — бос сөздің, артық әңгіменің салмағын меңзейді. Яғни сөз де жүк секілді: мөлшерсіз болса, адамды шаршатады, қадірін кетіреді. Халық осылайша сөздің де салмағы бар екенін образ арқылы түсіндіреді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өте орынды. Мысалы, жиналыста бір адам мәселені ұзақ айналдырып, негізгі ойға келмей қойса, оның сөзі тыңдаушыға ауыр тиеді. Ал қысқа да нұсқа айтылған пікір бәріне түсінікті болады. Сондықтан бұл мақал кез келген ортада ойды жинақы жеткізуге, сөз мәдениетін сақтауға үйретеді.