Тіл, сөз туралы — 11-бет 654
Сұрыптау:
Ойын сөзге шын төре.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ойын, қалжың, жеңіл сөздің өзінде де билік жүретіндей бір шындық бар…
Ойы шолақтың сөзі олақ.
Негізгі мағынасы Ойы шолақ адамның сөзі де шолақ, яғни толық емес, ұшқары, жүйесіз болады. Бұл мақал сырттай әдемі…
Оқ жарасы бітер,
Сөз жарасы бітпес.
Сөз жарасы бітпес.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің күшін өте терең көрсетеді. Оқтан түскен жара уақыт өте келе жазылады, дене сауығып…
Оқығанның көңілі тетік, сөзі майда.
Негізгі мағынасы Оқыған адам ойлы, түсінігі кең, сөз саптауы жинақы әрі сыпайы болады. Мұндағы «көңілі тетік» дегені…
Олақтың сөзі орынсыз жамау сияқты.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің де, істің де өз орнымен жасалуы керегін білдіреді. Олақ адам қандай іске араласса да…
Күнде бір мақал
«Тіл, сөз туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Он пәленің тоғызы - тілден.
Негізгі мағынасы «Он пәленің тоғызы - тілден» деген мақал сөздің салмағын, тілдің адам өміріндегі аса қауіпті де, аса…
Оңбаған - өсекшіл.
Негізгі мағынасы «Оңбаған - өсекшіл» деген мақал өсек айтатын адамның мінезін қатты сынға алады. Мұнда тура мағынада…
Оң сөз өзен тоқтатар.
Негізгі мағынасы «Оң сөз өзен тоқтатар» деген мақал жақсы, орынды, жылы сөздің күші өте зор екенін білдіреді. Тура…
Орақ ауызды, от тілді.
Негізгі мағынасы «Орақ ауызды, от тілді» деген мақал сөзге ұста, ойы өткір, айтқаны нысанаға дәл тиетін адамды…
Орынды айтылған сөз -
Орнына қағылған шеге.
Орнына қағылған шеге.
Негізгі мағынасы Орынды айтылған сөздің салмағы да, пайдасы да болады. Дәл уақытында, дәл жерде, ойланып айтылған сөз…
Орынды мысқыл оқтан да өткір.
Негізгі мағынасы Орынды мысқыл — дәл жерінде, ойланып айтылған әжуа мен кекесін. Мақалдың тура мағынасы бойынша, мұндай…
Орынды сөз - өрең,
Орынсыз сөз - керең.
Орынсыз сөз - керең.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің орнын, мөлшерін және мезгілін дұрыс таңдаудың маңызын айтады. Орынды айтылған сөз…
От ауызды, орақ тілді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөзге шебер, ойы өткір, айтары нық адамды сипаттайды. Тура мағынасында «от ауыз» — сөзі…
Отқа барған қатынның
Отыз ауыз сөзі бар.
Отыз ауыз сөзі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйел адамның бір іске кіріскенде сөзді көп айтып, ойын тез-тез жеткізетін, кейде қажеттен…
Оттың шаласы, сөздің аласы жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөздің де, оттың да екі жүзді, зиянды жағы болатынын ескертеді. Тура мағынасында, оттың шала…
Отыз тістен шыққан сөз
Отыз рулы елге тарайды.
Отыз рулы елге тарайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ауыздан шыққан сөз бір адамның шеңберінде қалмай, көпшілікке тез жетеді…
Өз аузына өзі ие бола алмаған:
астындағы түйесінен айырылар,
жетегіндегі биесінен айырылар.
астындағы түйесінен айырылар,
жетегіндегі биесінен айырылар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өз сөзін, мінезін, ашуын, тілін тежей алмаса, ақырында үлкен шығынға ұшырайтынын…
Өз бетін аямаған,
Кісі бетін шиедей етеді.
Кісі бетін шиедей етеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — өз беті мен өз қадірін ойламаған адам өзгеге де ауыр сөз айтып, бетіне…
Өзін жамандаған жатқа қор болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өзі туралы жаман сөйлеп, өз қадірін өзі түсірмеуі керектігін білдіреді. Тура…
Өзіңді сөзіңмен кем көрсетпе.
Негізгі мағынасы Өзіңді сөзіңмен кем көрсетпе дегеніміз — адамның өз қадірін сақтап, орынсыз, ойсыз сөзбен абыройын…
Өзі шынашақтай, сөзі келсаптай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сыртқы тұрқы шағын болса да, сөзі зор, тегеурінді, салмақты болатынын білдіреді…
Өлең алтын, сөз - күміс.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сөз өнерінің, әсіресе өлең мен тапқыр айтылған сөздің өте бағалы екенін білдіреді. Тура…
Өлең - сөздің патшасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өлеңнің сөз өнері ішіндегі ең биік, ең көркем түрі екенін білдіреді. Тура мағынасында өлең…
Өлі - тірінің азығы,
Бір сөз - мың сөздің қазығы.
Бір сөз - мың сөздің қазығы.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тірі адам өлген кісінің артында қалған асын, малын, мұрасын пайдаланады…
Өлтіретін молда көп,
Өртейтін кітап көп.
Өртейтін кітап көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда «молда» мен «кітап» туралы айтылғандай көрінеді, бірақ астарында жалған…
Өнер алды - қызыл тіл.
Негізгі мағынасы «Өнер алды – қызыл тіл» деген мақал сөз өнерінің, шешен сөйлеудің, ойды анық әрі әсерлі жеткізудің ең…
Өнерлінің қолы - алтын,
Өлеңшінің сөзі - алтын.
Өлеңшінің сөзі - алтын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өнері бар адамның ісі де, сөзі де қадірлі екенін білдіреді. «Қолы алтын» дегені — шебер…
Өсекке керең бол,
Ойға терең бол.
Ойға терең бол.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды бос сөзге, ғайбат пен өсекке ермей, ақылға салып өмір сүруге үндейді. «Өсекке керең…
Өсек сөз өгізді де өлтіреді.
Негізгі мағынасы Өсек сөздің зияны өте үлкен екенін білдіреді. Тура мағынасында ол – біреудің жайсыз, орынсыз сөзі тірі…
Өсектің өртінен дерті жаман.
Негізгі мағынасы Өсектің зияны оттың өртіндей қауіпті, тіпті одан да ауыр дертке айналуы мүмкін деген ой айтылады…
Өсектің уыты уақытында.
Негізгі мағынасы «Өсектің уыты уақытында» деген мақал өсектің де өз зияны, өз дерті болатынын аңғартады. Тура…
Өсекшінің аузын бассаң,
Арты жыбырлайды.
Арты жыбырлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өсекші адамды тек ауызша тыйып қою жеткіліксіз екенін білдіреді. Өсек айту — оның әдеті…
Өсекшінің тілі қышып тұрады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа тән, өйткені мұндағы «тілі қышу» — адамның көп сөйлегісі келіп…
Өтірік айтқан жерде көп тұрма.
Негізгі мағынасы Өтірік айтылатын жерде ұзақ жүрме дегені — жалған сөзге, алдамшы ортаға үйір болма, ондай жерден аулақ…
Өтірік - қаңбақ, шын - салмақ.
Негізгі мағынасы Өтірік жеңіл, тұрақсыз нәрсе сияқты: ол жел айдаған қаңбақтай тез ұшып кетеді, ұзаққа бармайды. Ал…
Өтірік пен шындық арасы - екі елі.
Негізгі мағынасы «Өтірік пен шындық арасы - екі елі» мақалында өтіріктің шындықтан алыс емес екені айтылады. Яғни…
Өтірікті шындай,
Шынды Құдай ұрғандай етіп айтады.
Шынды Құдай ұрғандай етіп айтады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өтірікті өте шебер, нанымды етіп айтатын адамды сипаттайды. Яғни, кейбіреу жалған сөзін рас…
Өтірік ұшы -екеу, шындықтікі - төртеу.
Негізгі мағынасы Бұл мақал өтіріктің жолы қысқа, шала-жансар болатынын, ал шындықтың аяғы нық, салдары кең болатынын…
Өтірік ұят, шындық - зият.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сөзіндегі адалдық пен шыншылдықты жоғары қояды. Өтірік айту сырттай ұятсыз көрініп…
Өтірікші бел асырғанмен ел асырмайды.
Негізгі мағынасы Өтірікші уақытша алдап, бір сәтке үстем болып көрінуі мүмкін. Бірақ оның сөзіне жұрт сенбейді…