Аттылыға жол, ауыздыға сөз бермейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — атпен шауып келе жатқан адамға жол беріп, дабыры шыққан, аузы берік, сөзге тоқтамайтын адамға кезек бермейді деген ой. Астарлы мағынасы — ісі бар, мақсаты айқын, әрекетке көшкен жанды бөгемей, бос сөзге салынған адамның орнын алға шығармау керек. Яғни әрекет пен шешімділіктің жолы болады, ал орынсыз сөзден пайда жоқ.
Образдар мен теңеулер
«Аттылы» — қимылы ширақ, ісі бар, мәреге бет алған адамды бейнелейді. «Ауызды» — көп сөйлейтін, бірақ нақты ісі аз, сөзге үйір кісі. Жол мен сөздің қатар алынуы өмірдегі екі түрлі болмысты салыстырады: біреуі алға ұмтылады, біреуі бөгет жасап, уақыт алады. Мақалдың түйіні — істің қадірі сөзден жоғары.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал жұмыста, оқуда, қоғамда нақты нәтиже көрсететін адамға жол беру керегін ескертеді. Мысалы, жиналыста бір адам ұзақ сөйлеп уақыт алса, ал екіншісі дайын жоспарын қысқа айтып, іске кірісуге ұсынса, соңғысының сөзі маңыздырақ болады. Бұл — бос сөзден гөрі нақты әрекеттің құндылығын танытатын өмірлік қағида.