Тынымсыз елдің баласы - дуана.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Тынымсыз елдің баласы — үнемі қозғалыста, бір орнында тұрмайтын, тірлігі көп, тыным таппайтын адам деген ұғым. Мұнда тура мағынада «тынымсыз» — тыныш отырмайтын, сабырсыз не ширақ адамды білдірсе, астарлы мағынада ол ел ішіндегі берекесіздік, даурықпа тіршілік, орынсыз әбігер адамның жағдайын меңзейді. Яғни, мұндай ортадан шыққан бала да бір қалыпқа түсе алмай, ойы шашыраңқы, ісі тиянақсыз болуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «дуана» сөзі көшіп-қонып жүретін, бір жерде тұрақтамайтын, ел кезген адам бейнесін береді. Бұл образ тынымсыз, байыз таппайтын, өмірі сабылумен өтетін күйді танытады. «Елдің баласы» деген тіркес жеке адамды ғана емес, оның ортасын, тәрбиесін, айналасындағы мінез-құлықты да қоса көрсетеді. Сондықтан мақал адамның мінезі көбіне өскен ортасына байланысты екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де бір іске тұрақтамай, жиі ауыса беретін, тәртібі мен мақсаты айқын емес адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір студент сабағын тастап, бір күн жұмысқа, бір күн басқа іске ұрынып, ешқайсысын аяғына дейін жеткізбесе, «тынымсыз елдің баласы - дуана» деп ескерту айтуға болады.