Тұрмыс түзетер ойыңды,
Ойың түзетер бойыңды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмірі мен мінезі бір-біріне тығыз байланысты екенін айтады. Тұрмыс жақсарса, адамның ой-өрісі кеңейіп, санасы орнығады. Ал ойы түзелген адам өз мінезін, іс-әрекетін, жүріс-тұрысын да жөндейді. Яғни, сыртқы жағдай ішкі дүниеге әсер етеді, ал дұрыс ой адамды дұрыс жолға бастайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тұрмыс» — тек күнкөріс қана емес, адамның жалпы өмір сүру жағдайы, тіршілігі. «Ой» — ақыл, сана, ниет, көзқарас. «Бой» сөзі адамның сыртқы қалпын ғана емес, мінезі мен қылығын да меңзейді. Мақал тұрмысты ойға, ойды бойға ықпал ететін біртұтас жүйе ретінде көрсетеді: өмір жақсарса, ой түзеледі; ой түзелсе, адам болмысы көркейеді.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді адам өзін дамыту, тәртіпке келу, өмір салтын өзгерту қажет болғанда қолдануға болады. Мысалы, студент күнін жоспарлап, уақытын тиімді пайдалана бастаса, ойы жинақталып, жауапкершілігі артады, соның нәтижесінде киінісі, сөйлеуі, жүріс-тұрысы да мәдениетті бола түседі. Сондықтан мақал адамды ішкі және сыртқы тәрбиені қатар ұстауға үндейді.
Oıyń túzeter boıyńdy.