От алып, ораққа түскен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір іске асығып, ойланбай кіріскен адамның өзіне зиян келтіруін білдіреді. Тура мағынасында отты алып, ораққа түсу — қауіпті іске қол сұғу, яғни жарақат алу дегенге саяды. Астарлы мағынасында адам тәуекелді орынсыз жасап, сақтықсыз әрекет етсе, опық жейді деген ескерту бар. Сондықтан бұл сөз «әр істің ақырына, қауіпті жағына көз жеткізбей қадам баспа» деген ойды меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «от» — күйдіріп жіберетін қауіптің, ал «орақ» — өткір де қатерлі құралдың бейнесі. Екеуі қосылғанда адамға аса сақ болуды қажет ететін жағдай елестейді. «От алып, ораққа түсу» тіркесі аңғалдықты, шала ойлылықты көркем түрде көрсетеді. Халық осындай образ арқылы қауіпті істің салдары ауыр болатынын әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды заңды, қаржылық не тұрмыстық тәуекелге қатысты айтуға болады. Мысалы, бір адам тексерілмеген интернетке ақша салып, кейін алданса, оған «от алып, ораққа түскендей болды» деуге келеді. Яғни, бұл мақал ойланбай жасалған әрекеттің соңы өкінішке апаратынын ескертеді.