Маңдайы тайқыдан,
Көкірегі қайқыдан,
Еріні түріктен,
Ауызы бүріктен,
Көзі көктен,
Сылтауы көптен сақтан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалда адамды сыртқы кескінінен гөрі ішкі мінезі мен ісіне қарап бағалау керек деген ой бар. Мұндағы сөздер біреудің кейпін, қылығын, сөйлеу мәнерін сипаттап тұр: алдымен оғаш көрінген адам кейін сылтау айтып, жалтарып, сенімсіз болып шығуы мүмкін. Сондықтан мақал біреудің сөзіне де, түріне де соқыр сенбей, сақ болуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Маңдайы тайқы», «көкірегі қайқы», «еріні түрік», «ауызы бүрік», «көзі көк» деген тіркестер — мінезі кереғар, бет-әлпеті де, жүріс-тұрысы да шындықты бүркемелейтін адамға берілген бейнелі сипат. Ал «сылтауы көптен» дегені — әр іске сылтау тауып, жауапкершіліктен қашатын, айтқанынан тайқитын кісіні білдіреді. Мұнда халық адамның сыртқы белгісіне емес, ішкі тұрақтылығы мен адалдығына мән береді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал сенім мәселесінде өте орынды айтылады. Мысалы, жұмысқа адам аларда оның әдемі сөзіне емес, бұрынғы ісіне, тәртібіне, жауапкершілігіне қарау керек. Себебі сөзі көп, уәдесі мол адам кейін сылтау айтып, істі созып жіберуі мүмкін.
Kókiregi qaıqydan,
Erini túrikten,
Aýyzy búrikten,
Kózi kókten,
Syltaýy kópten saqtan.