«От ішінде мақтаны сақтайды.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Тура мағынасы: оттың ішінде мақтаны жандырмай сақтайды. Мақта — тез тұтанатын нәрсе, оны от ортасында аман ұстау мүмкін емес сияқты. Мақал дәл осы мүмкін емес істі істей алатын адамды сипаттайды. Астарлы мағынасы — өте епті, сақ, ақылды адам: ол қауіпті, шиеленіскен жағдайдың ішінде жүріп те нәзік нәрсені — сырды, сенімді, қарым-қатынасты — бүлдірмей сақтай алады. Көбіне бұл мақтау ретінде айтылады. Кейде «одан ештеңе құтылмайды» деген астармен тым айлакер, қу адамға да қаратылады.
Образдар мен теңеулер
«От» — қатер, дау-жанжал, қызу тартыс, кез келген сәтте бәрін өртеп жіберуі мүмкін орта. «Мақта» — жеңіл, нәзік, оттан бірінші зардап шегетін нәрсе. Екі қарама-қарсы образды қатар қою арқылы халық адам шеберлігінің шегін көрсетеді: от пен мақтаны бір жерде ұстау үшін ерекше ептілік, сабыр мен сақтық керек.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал қиын жағдайда сабыр сақтап, ешнәрсені бүлдірмей шеше білетін адамға айтылады. Мысалы, екі жақ қатты ренжісіп тұрған дауда бір әріптес екеуінің де намысына тимей, оларды келісімге әкелсе, жұрт ол туралы «от ішінде мақтаны сақтайды» дейді. Мұндай қабілет тәжірибе мен ұстамдылықтан туады.