Мейірімдінің көрінен сақта,
Қарсыз қыстың зәрінен сақта.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның тек жақсы ниетке ғана емес, сақтыққа да мән беруі керегін аңғартады. Тура мағынасында: мейірімі бар кісінің қабірінен де, қарсыз қыстың суығы мен қаталдығынан да сақтан дейді. Астарлы мағынасында: сырттай тыныш көрінген нәрсенің өзінде қауіп болуы мүмкін, сондықтан кез келген жағдайда аңғарымды болып, алданып қалмау керек. Кейде мейірімді адамға тым сеніп, шектен тыс еркінсу де зиян әкелуі мүмкін деген емеурін бар.
Образдар мен теңеулер
«Көр» — өлім, ақырет, тағдырдың тоқтауы сияқты ауыр ұғымды білдіреді. Ал «қарсыз қыс» — қыстың көрінбейтін, бірақ өткір суығын, яғни сыртқы белгісі аз, бірақ қатері күшті жағдайды бейнелейді. Мұнда мейірім мен қыс қатар қойылып, адамның жүрегіндегі жылылық пен табиғаттың қаталдығы салыстырылады. Осы арқылы мақал сақтықтың маңызын тереңдетіп жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалны өмірде адамдарды немесе жағдайды үстірт бағаламауға қолданамыз. Мысалы, жұмыста өте жылы сөйлейтін кісіге бірден барлық құпияңды айтып қою дұрыс емес, алдымен оның ниетін байқаған жөн. Сондай-ақ ауа райы ашық болса да, қыста жылы киімсіз шығу қауіпті екенін еске салады.
Qarsyz qystyń zárinen saqta.