Жаңа енші алғанмен
Үш жылға дейін көрші болма.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жаңа көшіп келген, енші бөліп жеке шыққан адам бірден бөтенсіп, өз бетімен кетуге асықпау керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында: жаңа үйге, жаңа қонысқа енші алып келген адамға бірден «көрші» деп толық баға беруге ерте. Астарлы мағынасы: адамды, әулетті, отбасын уақыт өтпей тұрып танып-білу қиын, сондықтан қарым-қатынасты сабырмен, байыппен қалыптастыру қажет. Қазақ ұғымында көршілік — бір күндік емес, мінез бен іс арқылы сыналатын байланыс.
Образдар мен теңеулер
«Жаңа енші алған» деген сөз — өз алдына шаңырақ көтерген, жаңа өмір бастаған адамды бейнелейді. Ал «үш жылға дейін көрші болма» дегені — уақыт өлшемі арқылы адамның салтын, мінезін, береке-бірлігін байқап үлгер деген ишара. Мұндағы «үш жыл» нақты саннан гөрі, сын мерзімінің ұзақтығын білдіретін образ. Яғни жақсы көрші болу үшін жай жақындық емес, төзім, сыйластық, өзара таным керек.
Қазіргі өмірде
Қазіргі таңда бұл мақал жаңа ортаға келген адамды асығыс бағаламауға шақырады. Мысалы, жаңа қызметкер ұжымға келгенде бірден оның мінезін сынап, араласып кетуін талап етпей, уақыт берсе, шын болмысы біртіндеп ашылады. Сол сияқты көршімен де, әріптеспен де алдымен сабыр сақтап, сыйластықпен қарым-қатынас орнатқан дұрыс.
Úsh jylǵa deıin kórshi bolma.