«Құстың қайдан екенін сұрама, сайрағанын сұра.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның шыққан тегіне, руына не қай жерден келгеніне көп үңілмей, оның ісіне, өнеріне, қабілетіне, сөз саптауына қарап бағала деген ой айтады. Тура мағынада құстың қайдан ұшып келгені емес, оның әдемі сайрауы маңызды. Астарлы мағынада адамды атағына емес, өнегесіне, біліміне, мінезіне, істеген ісіне қарап тану керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «құс» — кез келген адамды меңзейтін бейне. «Қайдан екенін сұрамау» — адамның тегін қазбаламай, орынсыз сұраққа ұрынбау. «Сайрағанын сұрау» — оның өнері, сөзі, білімі, әдептілігі қандай екенін білу. Яғни сыртқы белгі емес, ішкі қасиет алдыңғы орынға шығады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал біреуді қызметіне, жетістігіне, сөйлеген сөзіне қарап бағалауға үйретеді. Мысалы, жаңа келген әріптестің қай облыстан, қай рудан екенін емес, жұмысты қалай істейтінін, командаға қандай пайда әкелетінін қараған дұрыс. Сонда ғана адамды әділ бағалаймыз, ал қоғамда сыйластық та күшейеді.