Қырын алған қырқында шал.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қырын алған қырқында шал» деген мақал адамның істі ерте бастап, сол әрекеттің дағдыға айналып кететінін білдіреді. Тура мағынасында: бір нәрсені қырқынан, яғни өте ерте кезден бастап дұрыс емес бағытта үйренсе, ол кейін сол қалпынан айнымайтын адамға айналады. Астарлы мағынасы: бала тәрбиесі, әдет, мінез ерте қалыптасады; жастайынан берілген өнеге мен бағыт өмір бойы әсер етеді. Сондықтан кішкентай кезден жақсыға баулу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қырын алған» тіркесі — іске ерте араласу, әдетті бастап қою дегенді аңғартады. Ал «қырқында шал» дегені — жас шағында қалыптасқан мінездің қартайғанша сақталуын бейнелейді. «Шал» сөзі өмір бойғы қалыптасқан, өзгеруі қиын адамды меңзейді. Яғни мақал адам бойындағы тұрақты дағдының күшін көркем образбен жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал тәрбиеде, оқу мен әдет қалыптастыруда жиі қолданылады. Мысалы, бала телефонды кішкентайынан ретсіз қолдануға үйренсе, кейін де соны тастау қиын болады. Сондықтан ата-ана ерте жастан тәртіпке, еңбекке, мәдениетке баулуы керек.