Құлдай қызмет етсең,
Бектей жатып жейсің.

Негізгі мағынасы

Бұл мақал еңбектің қадірін терең ұғындырады. Егер адам құлдай еңбек етіп, бар күшін салып, адал қызмет қылса, кейін оның жемісін бек сияқты тыныш отырып көреді. Яғни бүгінгі маңдай тер — ертеңгі рахаттың, молшылықтың негізі. Мақал жалқаулықтан қашып, табандылықпен жұмыс істеуге үндейді.

Образдар мен теңеулер

Мұндағы «құлдай қызмет ету» — ауыр еңбек, тынымсыз бейнет, бір іске жан-тәнімен берілу дегенді білдіреді. Ал «бектей жатып жеу» — еш қиналмай, берекелі өмір сүру, еңбектің нәтижесін көру деген астарлы мағына береді. «Құл» мен «бек» қарама-қарсы бейнелер арқылы еңбек пен жайлы өмірдің байланысы көркем жеткізілген.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Қазіргі заманда бұл мақал оқуда, жұмыста, кәсіпте өте орынды айтылады. Мысалы, студент күн сайын дайындалып, уақытын бос өткізбей ізденсе, емтиханнан жақсы нәтиже алып, кейін мамандығында сенімді еңбек етеді. Сол сияқты кәсіпкер де алғашында көп тер төгіп, бизнесін жолға қойса, кейін соның игілігін көреді.