Қолапайсызды қойнына алса,
Көрпеден аяғы шығып жатар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қолайсыз, икемсіз, ыңғайсыз нәрсені өзіңе жақындатып алсаң, одан пайда емес, қайта жайсыздық көресің дегенді білдіреді. Тура мағынада: адам өзіне шақ келмейтін, ұзындығы не көлемі жетпейтін көрпеге бүркенсе, аяғы сыртта қалады. Астарлы мағынада: орынсыз таңдау, шала ойланған іс, өзіне сай емес адам не зат өмірді қиындатады. Яғни, әр нәрсенің өз орны, өз өлшемі бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қолапайсыз» сөзі — үйлеспейтін, кәдеге аспайтын, ыңғайсыз деген ұғымды береді. «Қойнына алу» — бір нәрсені өзіне қабылдау, жақындату. Ал «көрпеден аяғы шығып жату» — сол таңдаудың кемшілігі бірден байқалып, адамның қысылтаяң күйге түсуін бейнелейді. Көрпе мұнда қамқорлық пен жайлылықтың символы, бірақ өлшемі келмесе, ол жайлылық емес, мазасыздық көзіне айналады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмыс, оқу, не қарым-қатынас таңдауда қолдануға болады. Мысалы, адам өз қабілетіне сай келмейтін ауыр міндетті алып, соңында үлгере алмай қиналса, осы мақал орынды айтылады. Яғни, істі бастамас бұрын оның өзіңе лайық па, жоқ па — соны ойланып алған дұрыс.
Kórpeden aıaǵy shyǵyp jatar.