Қисық болса да, жол жақсы,
Долы болса да, қыз жақсы.
Саз болса да, жаз жақсы,
Соқыр болса да, қыз жақсы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сыртқы кемшілігіне емес, оның түпкі қадір-қасиетіне мән беруді аңғартады. Қисық жол да болса, ол жолмен жүріп мақсатыңа жетуге болады; долы мінезді болса да, қыздың өз орны, өз қадірі бар деген ой айтылады. Яғни, бір нәрсені не адамды толық жоққа шығармай, оның пайдалы, бағалы жағын көру керек. Халық мұнда өмірдің әр құбылысында мін таппай, барды бағалауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қисық жол» — тура, мінсіз емес, бірақ жүріп өтуге болатын жолдың бейнесі. «Долы қыз», «соқыр қыз» деген тіркестер нақты кемшілікті емес, адамның мінезі не болмысының кемшін тұсын астарлап көрсетеді. Ал «саз болса да, жаз жақсы» дегені — қолайсыздау, ауырлау мезгілдің өзін табиғаттың берекелі уақыты ретінде қабылдау. Осы образдар арқылы халық өмірде тек мінсіздік іздемей, шындықты сабырмен қабылдауды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға немесе жағдайға шектен тыс мін тағуға болмайтынын еске салады. Мысалы, бір қызметкердің мінезі сәл тұйық, бірақ жұмысты адал әрі тиянақты істейді. Сол кезде оны сыртқы кемшілігімен емес, істеген ісімен бағалау керек.
Doly bolsa da, qyz jaqsy.
Saz bolsa da, jaz jaqsy,
Soqyr bolsa da, qyz jaqsy.