Қостың кішісі болғанша,
Иттің күшігі бол.
«Қостың кішісі болғанша, Иттің күшігі бол.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақалдың тура мағынасы: қостағы ең кішісі болғанша, иттің күшігі болғаның артық. «Қос» — жылқышылардың, малшылардың, жолаушылардың уақытша баспанасы және сонда бірге жүрген топ. Ондағы ең жас адам бәрінің қызметшісіне айналады: отын жағады, су әкеледі, шай қайнатады, ат ұстайды, әрқайсысы оған бұйрық береді. Ал күшікке ешкім жұмыс бұйырмайды. Астарлы мағынасы — көп адамның ортасында ең төменгі орында болу, бәріне бірдей бағыну — ауыр жағдай. Мақал жасы кішінің жүгін әзілмен әрі мұңмен суреттейді.
Образдар мен теңеулер
«Қостың кішісі» — топтағы ең жасы, ең жаңа, ең әлсіз мүше. «Иттің күшігі» әдетте қадірсіздіктің белгісі, бірақ мұнда ол тынышын ешкім алмайтын, еркін жанның бейнесі. Күшікті қостың кішісінен жоғары қою — әдейі әсірелеу, оның мақсаты кішінің тауқыметін айқын көрсету.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал ұжымға жаңа келген, бәрінің ұсақ тапсырмасын атқаратын адамның жағдайын айтқанда еске түседі. Мысалы, кеңсеге келген жас маманға әркім өз жұмысының ауыр бөлігін ысыра салса, ол кәсіп үйренудің орнына көмекші болып қалады. Кішінің үлкенге қызмет етуі — дәстүр, бірақ бүгін оны әділ бөлінген міндет пен құрметке негіздеген дұрыс.
Ittiń kúshigi bol.