Қостың кішісі болғанша,
Иттің күшігі бол.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен, берік қостан гөрі кіші, жұпыны қостың ішінде болғанша, иттің күшігі сияқты қорғансыз, бағынышты күйде бол дегендей көрінеді. Астарлы мағынасы — ең нашар, қадірі жоқ ортада өмір сүргеннен гөрі, өзіңе лайықты, пайдалы, сыйлы орын тапқан дұрыс. Яғни адам өз орнын, беделін, абыройын сақтауы керек, кіші болғанның өзі қорлыққа түскеннен артық.
Образдар мен теңеулер
«Қос» — көшпелі өмірдегі баспана, тұрмыс пен тіршіліктің белгісі. «Кішісі» — тарлықты, төмен орынды, әлсіз жағдайды білдіреді. Ал «иттің күшігі» — бағынышты, қорғансыз, еш қадірі жоқ халдің бейнесі. Мұндағы салыстыру адамды намысқа, өзін сыйлауға шақырады: кісі өз абыройын төмендетіп, басы артық жерде жүруге болмайды деген ой айтылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамға лайық орта таңдауды ескертеді. Мысалы, біреу беделі жоқ, әділетсіз жерде жұмыс істеп, үнемі қорланып жүрсе, өзіне сай ортаға ауысқаны дұрыс. Яғни аз жалақыға ғана емес, құрмет пен мүмкіндікке де мән беру керек.
Ittiń kúshigi bol.