Құлаққа - құлақ, тұяққа - тұяқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Құлаққа — құлақ, тұяққа — тұяқ деген мақал әр нәрсенің өзіне лайық жауабы, өтеуі болатынын білдіреді. Тура мағынасында дауыстың не белгідің естілуі мен қозғалыс ізі қатар жүреді деген ой аңғарылады. Астарлы мағынасы — адам істеген ісінің салдарын өзі тартады, біреуге қандай қылық жасаса, соған сай жауап алады. Яғни бұл мақал әділдікке, есепке, тең өлшемге құрылған өмір заңын еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «құлақ» пен «тұяқ» — есту мен жүруді, хабар мен қимылды білдіретін образдар. «Құлаққа — құлақ» дегені: сөз сөзбен, үн үнмен жауап табады; «тұяққа — тұяқ» дегені: жүріс, әрекет те өз ізімен қайтады. Мұнда аттың тұяғы сияқты нақты, көзге елестейтін бейне қолданылған. Сол арқылы халық іс пен салдардың дәл келетінін ықшам, әсерлі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал әділ жауап, лайықты қарым-қатынас туралы айтылады. Мысалы, жұмыста бір адам өзгеге құрмет көрсетсе, өзі де құрмет көреді; ал дөрекілік танытса, сондай жауап алады. Бұл сөз адамдарды ойланып сөйлеуге, ісіне жауапкершілікпен қарауға тәрбиелейді.