Қожа бардағы күн қайда?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қожа бардағы күн қайда?» деген мақал бір нәрсенің не адамның қадірі бар кезде білінбей, ол жоғалғанда немесе қол жетпей қалғанда анық сезілетінін білдіреді. Тура мағынасында айтсақ, «қожа» — ел ішінде сөзі өтетін, беделі бар адам. Мұндай кісі жүргенде күндей шуақты, жайлы шақ болып көрінеді. Астарлы мағынасы — қадірлі адамның, сүйеніш болар жанның орны бөлек, оны дер кезінде бағалау керек. Бұл сөз көбіне біреудің қадірін кеш түсінгенде айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күн» — жарық, жылу, береке, жақсы заманның бейнесі. Ал «қожа» — тәртіп орнататын, елге бағыт көрсететін, сөзі салмақты адамды меңзейді. Яғни, қожа бар кезде өмір жеңіл, іс алға басады деген ой беріліп тұр. Образ арқылы адамның беделі күннің шуағымен салыстырылып, оның өмірге нұр себетіні аңғарылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды ұжымда, отбасында немесе ортада бір ұйымшыл, ақыл айтатын, жауапты адам кеткенде жиі қолдануға болады. Мысалы, сыныптағы тәртіпті ұстап тұратын жетекші оқушы ауысып кетсе, қалғандар: «Қожа бардағы күн қайда?» деп, бұрынғы тәртіп пен берекені сағынып айтуы мүмкін.