Құдайға жазсаң да, көпке жазба.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егер бір ісің сәтсіз болса, оны көпшілікке жариялап, елдің талқысына салма, жағдайыңды асыра көрсетпе дегенге саяды. Астарлы мағынасы — адам басына түскен қиындықты сабырмен көтеріп, ар-абыройды сақтай білу керек. Қазақ танымында әркімнің өз сынағы бар, бірақ оны жұртқа жаю ұятты күшейтеді, сөз көбейтеді. Сондықтан адам өз ісіне жауапты болып, көптің алдында абай сөйлеп, байыппен әрекет етуі тиіс.
Образдар мен теңеулер
«Құдайға жазсаң» деген тіркес тағдырға, пешенеге байланысты нәрсені білдіреді. Яғни, бір жағдай адамның бақылауынан тыс болса, оны Жаратқанның жазуы деп қабылдау керек деген ишара бар. Ал «көпке жазба» — көпшілікке шағымданып, дауды, өкпе-назды ел арасына таратпа деген ескерту. Мұнда «көп» — қауым, жұрт, ал «жазу» — біреуге қатысты сөз қылу, жария ету мағынасында қолданылған.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде де өте орынды. Мысалы, бір адам жұмыстан қысқарып қалса, оны жұртқа ренішпен жариялай бермей, сабыр сақтап, жаңа мүмкіндік іздегені дұрыс. Яғни, қиындықты көпке жаймай, өз абыройыңды сақтай білу керек.