Көргені бар көргенін істейді,
Көргені жоқ ойына келгенін істейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның тәрбиесі мен көрген өнегесінің өмірдегі шешуші рөлін айтады. Тәжірибе көрген, жақсы үлгімен өскен адам көп ойланып, бұрыннан қалыптасқан дұрыс жолмен әрекет етеді. Ал өмірден өнеге көрмеген, бағыт-бағдары бекімеген жан көбіне ойына келгенін істеп, асығыстыққа, орынсыз қылыққа ұрынады. Яғни, адам мінезі мен ісі оның көрген тәрбие, алған тәлімінен байқалады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көргені бар» деген сөз тек көзбен көруді емес, үлкеннен үйрену, жақсыны бойға сіңіру, өмірлік тәжірибе жинауды білдіреді. «Көргені жоқ» тіркесі — бағыт-бағдары аз, ақылға тоқтамайтын, тәжірибесіз адамды меңзейді. «Ойына келгенін істейді» дегені — сабырсыздық, шала шешім, өз бетінше жүре беру сияқты қасиеттердің белгісі. Мұнда қарама-қарсы екі образ арқылы тәрбиелі адам мен тәжірибесіз адамның айырмасы ашылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, қарым-қатынас кезінде маңызды. Мысалы, тәжірибелі маман істі алдымен саралап, жоспарлап орындайды, ал тәжірибесіз адам бірден бастап, кейін қателесуі мүмкін. Сондықтан үлкеннің ақылын тыңдап, жақсы үлгіден үйрену керек екені еске салынады.
Kórgeni joq oıyna kelgenin isteıdi.