Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
314.7K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Бала - жүректің миуасы.
**Негізгі мағынасы** «Бала - жүректің миуасы» деген мақал баланың ата-ана үшін ең қымбат, ең тәтті, ең сүйікті жан екен...
Адам санасын ар түзейді.
**Негізгі мағынасы** Адамның сана-сезімі, ой-өрісі дұрыс болса, оның мінезі де, іс-әрекеті де түзеледі. Яғни адамды жақ...
Жаманмен ерегескенше, жақсымен кеңес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз тартыстан, дау мен керістен сақтандырады. Жаман мінезді, теріс пиғылды ада...
Жақсыны күшінен емес, ісінен таны.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамды сыртқы күшіне, беделіне не айбарлы түріне қарап емес, істеген ісіне қарап тану керек....
Маңғыт, аузыңа саңғыт.
**Негізгі мағынасы** «Маңғыт, аузыңа саңғыт» деген мақал сырттай қарағанда өте дөрекі, тіпті мысқыл түрінде айтылатын с...
Мәуелі ағаш майысқақ.
**Негізгі мағынасы** Мақалдың тура мағынасы: жемісі мол, бұтағы ауырлаған ағаштың салмағынан төмен иілетінін білдіреді....
Аз ойна , көп ойла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды жеңіл-желпі қызыққа берілмей, істің байыбын ойлауға шақырады. Тура мағынасында «ой...
Жақсы аттың жалын сақтағанша,
Жақсы жігіттің арын сақта.
Жақсы жігіттің арын сақта.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы аттың жалын күт, оны күтімсіз қалдырма деген ойды білдіреді. Аста...
Сөз - сабан, іс - дән.
**Негізгі мағынасы** «Сөз - сабан, іс - дән» деген мақал адамның айтқан сөзіне ғана емес, нақты жасаған ісіне қарап бағ...
Ата қарғысы - оқ.
**Негізгі мағынасы** «Ата қарғысы - оқ» деген мақал әкенің наласы өте ауыр, әсері қатты болады дегенді білдіреді. Тура м...
Олақ жаман, олақтан салақ жаман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қолынан іс келмейтін, епсіз адам жаман; ал одан да жаманы — жұмысын дұр...
Ет жемей жатып тұздық,
Асатпай жатып құлдық.
Асатпай жатып құлдық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге әлі ешқандай пайда, дәмететін үлес берілмей жатып, алдын ала иліккіштік көрсетуге...
Жыртық тесікке күледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жыртық адамның киіміндегі тесікті көріп күлу. Ал астарлы мағынасы — өз...
Күн қораланса, күрегіңді сайла,
Ай қораланса, арысыңды сайла.
Ай қораланса, арысыңды сайла.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауа райының өзгерісін алдын ала байқап, соған сай дайын болу керегін айтады. Тура мағынас...
Біреуге ор қазба,
Қазсаң терең қаз,
Өзің түсуіңе жақсы.
Қазсаң терең қаз,
Өзің түсуіңе жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның біреуге жамандық ойламауын ескертеді. «Ор қазу» — өзгеге қулық жасап, тұзақ құру,...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.