Елден бұрын елпеңдеме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Елден бұрын елпеңдеме» деген мақал адамды орынсыз асығыстықтан, көптің алдына түсіп, жөнсіз дарақылық көрсетуге ұмтылудан сақтандырады. Мұндағы тура мағынасы — елден бұрын қозғалып, елпілдеп, көзге түсу. Ал астарлы мағынасы — жұрттан бұрын шала шешім қабылдама, артық қимыл жасап ұятқа қалма, өзіңді сабырмен ұстап, ортақ тәртіпті бұзба деген ой.
Образдар мен теңеулер
«Ел» — көпшілік, жұрт, айналадағы адамдар. «Елпеңдеу» — шалақорлық, желікпе қимыл, орынсыз асығу, өзін көрсеткісі келу. Халық бұл сөз арқылы адамның сырт көзге әдемі көрінуге тырысып, шын мәнінде ойсыз әрекет жасауын сынайды. Яғни мақалда ұстамдылық пен байсалдылық жоғары бағаланады.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақал әсіресе жұмыс, оқу, әлеуметтік ортада өте орынды. Мысалы, жиналыста біреу толық тыңдамай тұрып, асығыс пікір айтып жіберсе, кейін қателесіп қалуы мүмкін. Сонда осы мақал оны сабырға шақырады: алдымен жағдайды түсініп, сосын ғана сөз айту керек. Бұл — ойланып әрекет етуге үйрететін өмірлік кеңес.