«Еңбектеп жылжысаң да ертеңге ұмтыл.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Басыңа қиындық түсіп, жүгіре алмай, тіпті тік тұра алмай қалсаң да, еңбектеп болса да алға жылжы, келешекке ұмтылуды тоқтатпа. Мақал жүрексінбеуге, баяу болса да ілгері басуға шақырады. Маңыздысы — жылдамдық емес, бағыт: кішкене қадамдар да ақыры мақсатқа жеткізеді. Ауырып жазылып келе жатқан, сәтсіздіктен кейін қайта бастаған, кәсібін жаңадан ашқан адамға жігер беретін сөз.
Образдар мен теңеулер
«Еңбектеу» — енді жүре бастаған сәбидің төрт аяқтап жылжуы, яғни ең баяу, ең әлсіз қозғалыс. Мақал осы бейнені әдейі алады: бала еңбектеп жүріп ақыры аяқ басады. Ересек адамға «еңбектесең де» деу оның әлсіз күйін мойындайды, бірақ тоқтауға рұқсат бермейді. «Ертең» мұнда келер күн ғана емес, келешек, үміт мағынасында. Құлаққа «еңбек» сөзі де естіліп тұрады, бұл ойға табандылық реңкін қосады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Ауыр кезеңде жүрген адамға жігер беру, қолдау үшін айтылады: науқасқа, сәтсіздікке ұшыраған жасқа, жаңа істі бастаған кісіге. Сарыны — жылы демеу. Мысалы, операциядан кейін қайта жүруді үйреніп жатқан әкесіне ұлы: «Еңбектеп жылжысаң да ертеңге ұмтыл, әке, күн сайын бір қадам». Біреудің баяулығын келеке ету үшін айтылмайды.
Қолданылу жағдаяттары
— Жарақаттан кейін қайта жаттыға бастаған күресшіге бапкері әр күнгі кішкене табысты бағалауды айтты.
— Малы жұттан қырылған шаруа көктемде екі саулықпен қайта бастағанда, көршісі оны осы мақалмен демеді.