Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.4K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Астың дәмі - тұз.
**Негізгі мағынасы** «Астың дәмі - тұз» мақалы асқа дәм беретін ең басты нәрсе тұз екенін тура мағынада айтады. Астарлы...
Оң қолың сол қолыңа арашашы болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзіне-өзі қорған, тірек болуын меңзейді. Тура мағынасында оң қол сол қолға араша...
Қатты-қатты сөйлесең,
Мүмін діннен шығады.
Жылы-жылы сөйлесең,
Жылан іннен шығады.
Мүмін діннен шығады.
Жылы-жылы сөйлесең,
Жылан іннен шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің күшін, сөйлеу мәдениетін үйретеді. Адам біреуге қатқыл, дөрекі сөйлесе, тіпті сабы...
Заманың қалай болса,
Бөркіңді солай ки.
Бөркіңді солай ки.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде заманның ағымына, жағдайдың өзгерісіне икемделе біл дегенді білдіреді. Тура мағын...
Адам жүрген жермен адам жүреді,
Біреу білмегенді біреу біледі.
Біреу білмегенді біреу біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі мен тәжірибесі бір-бірімен тығыз байланысты екенін айтады. Бір адам жүрген,...
Жолға шықсаң, жолдасыңды сайлап шық.
**Негізгі мағынасы** «Жолға шықсаң, жолдасыңды сайлап шық» деген мақалдың тура мағынасы — сапарға шығарда қасыңа сенімді...
Көптің ақылы - көл.
**Негізгі мағынасы** «Көптің ақылы - көл» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, ол астарлы ойға құрылған. Мұндағы негізгі ой...
Су ағады, тас қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су аққан сайын кетіп, өз арнасымен қозғалып отырады, ал тас орнында қоз...
Ерте туып, кеш қалған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істі ерте бастап, уақыт оздырмай әрекет еткен адам кешіккеннен гөр...
Кешкі ой - нақыл,
Таңғы ой - ақыл.
Таңғы ой - ақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ойдың да өз уақыты бар екенін білдіреді. Кешкі кезде адам күн бойғы істі саралап, тәжіриб...
Ақыл байлық - азбас байлық,
Темір байлық - тозбас байлық.
Темір байлық - тозбас байлық.
**Негізгі мағынасы** Ақыл — адамнан кетпейтін, өмір бойы пайдасын тигізетін ең қымбат байлық. Ол адамды дұрыс жолға салы...
Әрбір ғалым хакім емес,
Әрбір хакім ғалым.
Әрбір хакім ғалым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білім мен даналықты бір нәрсе деп қарамауды ескертеді. Ғалым — көп оқыған, ізденген, ғылы...
Жаманмен егескенше, жақсымен кеңес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның кіммен араласатынына мән беру керегін айтады. Жаман адаммен сөз таластырып, егеск...
Жығылсаң, нардан жығыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: құласаң, әлсізден емес, нардай ірі, мықты нәрседен құла деген ойды білд...
Көп жасаған білмейді,
Көп көрген біледі.
Көп көрген біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жасы ұзақ болған адамның бәрін бірдей біле бермейтіні, ал өмірде көп н...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.