Қара суда қаймақ жоқ,
Қас шеберде оймақ жоқ.
«Қара суда қаймақ жоқ, Қас шеберде оймақ жоқ.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Мақалдың тура мағынасы: қара судан қаймақ алынбайды, ал ең шебер адамның өз оймағы болмайды. Астарлы мағынасы — шебер өнерін, уақытын өзгеге жұмсап, өз қажетін ұмытып кетеді; басқаның бәрін түзеп, өзінікін кейінге қалдырады. Етікшінің өзі тозған етікпен жүретіні сияқты, шебердің де қолы өзіне тимейді. Бірінші жол екіншісіне мысал болып тұр: қара судың табиғатында қаймақ жоқ, шебердің тұрмысында да өзіне арналған дүние болмайды — бұл таңғаларлық емес, үйреншікті жайт. Кейде мақалдан шын шебердің құралға емес, өнеріне сүйенетіні туралы ой да оқылады.
Образдар мен теңеулер
«Қара су» — ешнәрсе қосылмаған жай су; одан қаймақ күту бекер. «Қас шебер» — өнерінің нағыз шыңына жеткен ұста, тігінші. «Оймақ» — тігіншінің ең қарапайым, ең арзан құралы. Ең ұсақ құралдың өзі шеберде болмауы оның бар ықыласы өзгенің ісінде екенін күлкілі әрі жылы бейнелейді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал өз ісінің маманы бола тұра, өзіне уақыт таппайтын адамдарға айтылады. Мысалы, бүкіл ауданның көлігін жөндейтін автошебердің өз көлігі айлап бұзық тұрады, ал дәрігер жұртты емдеп жүріп, өз денсаулығын тексертуді ұмытады. Мақал әзілмен ескертеді: өзгеге қызмет ете жүріп, өз қамыңды да ұмытпа.
Qas sheberde oımaq joq.