Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.4K
Қаралым
202
Орташа
Сұрыптау:
Ақылды адам ақымақтан да бірдеме үйренеді
**Негізгі мағынасы** Ақылды адам өзінен төмен көрінген адамның өзінен де пайдалы бір нәрсе үйрене алады. Бұл мақалдың ту...
Қадіріңді білгің келсе,
Көршіңнен қарыз сұра.
Көршіңнен қарыз сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз қадірін, абыройын, шын бағасын білу үшін өзгемен арадағы қарым-қатынасты сынап...
Өткен күннің бәрі ұмыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өткен істің, кешегі оқиғаның бәрі есте қала бермейтінін, уақыт өте көп нәрсе көмескі тарт...
Пышақ қанша өткір болса да,
Өз сабын жона алмайды.
Өз сабын жона алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пышақ өте өткір құрал болса да, өзінің сабын өзі жона алмайды. Яғни қан...
Сый - жеңгендікі, сөз - тергендікі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — сыйлық немесе құрметке лайық болған адам жеңіс пен мойындауға ие болад...
Көңіл - бірде көл, бірде шөл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көңіл күйі тұрақты болмайтынын білдіреді. Бірде адам жаны кең, сабырлы, жайлы бо...
Арқанның ұзыны, сөздің қысқасы жақсы.
**Негізгі мағынасы** Арқанның ұзын болғаны пайдалы, ал сөздің қысқа болғаны тиімді деген ой айтылады. Яғни, адам ойды ар...
Сыр ұшығын сөз шығарады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның ішіндегі сыр, жасырын ой не көңіл күй көбіне сөз арқылы біліне...
Арзан алдайды.
**Негізгі мағынасы** «Арзан алдайды» деген мақалдың тура мағынасы — тым арзан нәрсе сырттай ұтымды көрінгенімен, сапасы...
Көргеннен көрмегенің көп,
Білгеннен білмегенің көп.
Білгеннен білмегенің көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам қанша көп көріп, қанша көп үйрендім десе де, әлі де білмейтіні көргенінен де, білген...
Болымсыздан өнер шықпас,
Көңілсізден күлкі шықпас.
Көңілсізден күлкі шықпас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі күйі мен талпынысы болмай, жақсы нәтиже де шықпайтынын білдіреді. «Болымсыз...
Баста ми болмаса,
Екі аяққа күш түседі.
Екі аяққа күш түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойы мен ақылы дұрыс болмаса, істің бәрі дене күшімен, бос әуремен шешіледі деген...
Арман - адамға қанат.
**Негізгі мағынасы** Арман — адамның алға ұмтылуына күш беретін ішкі қуат. Мақалдың тура мағынасы бойынша, қанат құсқа қ...
Болар іс болды, бояуы сіңді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал болған істі қайта өзгерту мүмкін еместігін білдіреді. Бір әрекет жасалып, оның салдары ор...
Асығыс түбі - өкініш.
Асыққан кешігер.
Асыққан кешігер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сабырлы болуға, әр істі ойланып істеуге шақырады. Тура мағынасында асығыс қимылда...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.