Жолы шаң, қолы қан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жолында талай қиындық, күрес, бейнет болғанын білдіреді. Тура мағынада «жолы шаң» — көп жүрген, ұзақ сапар шеккен адамның ізі шаңға батқанын аңғартады, ал «қолы қан» — ауыр еңбек, тартыс не қауіпті іс үстіндегі жарақатты меңзейді. Астарлы мағынасы бойынша, адам мұратына жету үшін қиындық көріп, тер төгеді, кейде шығынға да ұшырайды. Яғни, табыс пен жетістік оңай келмейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шаң» — ауыр жолдың, бейнетті тіршіліктің белгісі. Ал «қан» — жанкештілік, жарақат, қатер, қатты күрес символы. Екі образ бірігіп, адамның өмір жолы әрдайым тегіс болмайтынын, мақсатқа жету үшін төзім мен қайсарлық қажет екенін көрсетеді. Бұл мақал көбіне еңбекке, күреске, тәуекелге толы өмірді бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бизнес, қызмет, спорт немесе оқуда көп күш жұмсаған адамға қатысты айтылады. Мысалы, жас кәсіпкер бірнеше рет шығынға ұшырап, түн ұйқысын төрт бөліп жүріп ісін әрең көтерсе, оның «жолы шаң, қолы қан» деуге болады. Яғни, жетістікке жету үшін қиындықты еңсеру керек екенін еске салады.